Archiwum projektów

Gebel Ramlah. Najstarsze cmentarzyska neolityczne na Pustynii Zachodniej w Egipcie

Informacje o projekcie

Tytuł projektu: Gebel Ramlah. Najstarsze cmentarzyska neolityczne na Pustynii Zachodniej w Egipcie

Numer projektu: 2012/05/B/HS3/03928

Kierownik projektu: dr hab. Jacek Kabaciński

Jednostka prowadząca projekt: Instytut Archeologii i Etnologii Polskiej Akademii Nauk
Źródło finansowania projektu: Narodowe Centrum Nauki, 2014-2016

Kontakt:

  • e-mail: Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie obsługi JavaScript.
  • telefon (22) 620-28-81 do 86

Wykonawcy:

  • dr hab. Jacek Kabaciński - Kierownik projektu
  • dr Agnieszka Matylda Czekaj-Zastawny - Główny wykonawca
  • prof. dr Joel D. Irish - Główny wykonawca
  • dr Denis O'Rourke - Wykonawca
  • dr Bahay Issawi - Wykonawca
  • dr Ali Mazhar - Wykonawca

Charakterystyka

1. Cel prowadzonych badań/hipoteza badawcza

Celem naukowym projektu jest kompleksowe rozpoznanie obrządku pogrzebowego i jego przemian w okresie neolitu (około 9000-4000 cal BC) oraz wszechstronna charakterystyka społeczności zamieszkujących w tym okresie obszar Pustyni Zachodniej w Egipcie. Celami cząstkowymi projektu są:

1. Badania wykopaliskowe cmentarzysk neolitycznych (szczegółowe zadokumentowanie pochówków ludzkich rejestrowanych w obrębie ostatnio odkrytych cmentarzysk);

2. Analizy antropologiczne szkieletów (rekonstrukcja typu populacji ludzkich zamieszkujących rejon Gebel Ramlah i ustalenia ich związków genetycznych);

3. Analizy wyposażenia grobów (charakterystyka kulturowa badanej społeczności, uchwycenie różnic chronologicznych i zróżnicowania społecznego);

4. Analizy aDNA (uchwycenie genetycznego zróżnicowania badanych populacji, zarówno w odniesieniu do konkretnej populacji, jak i porównawczo w skali całego neolitu);

5. Analizy fizyko-chemiczne szkieletów pod kątem obecności pierwiastków rzadkich (potwierdzenie sezonowego przemieszczania się części badanej populacji);

6. Badania powierzchniowe i sondażowe w rejonie paleojeziora w Gebel Ramlah (odkrycie nowych cmentarzysk, zarejestrowanie kontekstu osadniczego badanych cmentarzysk). Dotychczasowa wiedza, oparta przede wszystkim na wynikach badań wstępnych, pozwala na sformułowanie zasadniczych hipotez badawczych: (a) zróżnicowania form pochówków i cmentarzysk rozpatrywanych w różnych aspektach; (b) przemian obrządku pogrzebowego w neolicie na Pustyni Zachodniej; (c) przemian w relacjach przestrzennych między osadami a cmentarzyskami; (d) charakterystyki antropologicznej i genetycznej oraz kondycji zdrowotnej populacji ludzkich.

2. Zastosowana metoda badawcza/metodyka

W przypadku badań terenowych metodą podstawową będzie precyzyjna eksploracja nawarstwień, która ze względu na zły stan zachowania kości dziecięcych, prowadzona będzie przy użyciu precyzyjnych narzędzi. Całość pozyskanych zabytków lokalizowana zostanie trójwymiarowo. Wypełniska jam grobowych będą dodatkowo przesiewane. Pobrane zostaną również próbki dla analiz radiowęglowych i paleobotanicznych. Pomiary kości i część obserwacji tafonomicznych będą wykonywane na stanowiskach, a pozostałe w laboratorium polowym. W przypadku badań powierzchniowych lokalizacja odkrytych stanowisk i zabytków odbywać się będzie przy użyciu lokalizatorów GPS. Całość prac terenowych będzie w pełni dokumentowana. Pozyskane w trakcie eksploracji zbytki archeologiczne będą przedmiotem analiz technologiczno-typologiczno-surowcowych. Próbki do badań DNA oraz analiz radiowęglowych pobrane zostaną na stanowisku w trakcie eksploracji, a ich analiza wykonana zostanie odpowiednio w Ancient DNA Laboratory, University of Utah, Salt Lake City (USA) oraz w Poznańskim Laboratorium Radiowęglowym. Dla osiągnięcia założonych celów powołano zespół badawczy, w skład którego wchodzą wieloletni, doświadczeni członkowie Combined Prehistoric Expedition.

3. Wpływ spodziewanych rezultatów na rozwój nauki, cywilizacji, społeczeństwa

Wyniki projektu będą miały wielowymiarowy wpływ na dalszy rozwój badań nad populacjami pradziejowymi Afryki północnej i środkowej. Za najistotniejszą uznać trzeba możliwość przeprowadzenia kompleksowych badań porównawczych społeczności ludzkich zamieszkujących tą samą część Pustyni Zachodniej przez blisko 5 tysięcy lat. Ta niezwykle rzadka sytuacja umożliwi prześledzenie przemian kulturowych i biologicznych zachodzących wśród neolitycznych społeczności pasterskich, dając możliwość uchwycenia głównych czynników i mechanizmów tych przekształceń. W wymiarze regionalnym, rezultaty projektu pozwolą na określenie relacji pomiędzy populacjami północno- i środkowoafrykańskimi, oraz skali pokrewieństwa między grupami ludności zamieszkującymi dolinę Nilu i Pustynię Zachodnią. Rezultaty projektu staną się więc istotnym punktem odniesienia dla kulturowych i antropologicznych badań porównawczych Afryki północnej i środkowej. Wniosą istotny wkład w poznanie neolitycznych społeczności pastersko-łowiecko-zbierackich.

Home Archiwum projektów Gebel Ramlah. Najstarsze cmentarzyska neolityczne na Pustynii Zachodniej w Egipcie