Serie Wydawnicze

Via Archaeologica

servia

Języki publikacji: polski
Częstotliwość publikacji: Nieregularnie  


 Kontakt:     e-mail:           telefon:


zob. poszczególne tytuły  serii w KSIĘGARNI


Via Archaeologica t. 1


Źródła z badań wykopaliskowych na trasie autostrady A 4 w Małopolsce. Przyroda i człowiek

Kadrow S. [red.]

Via Archaeologica t. 1, Kraków 2002. A4 oprawa twarda

ISBN: 83-916599-0-9


 

Spis treści

 

Via Archaeologica t. 2

via 2 okladka


Źródła z badań wykopaliskowych na trasie autostrady A 4 w Małopolsce. Południowe obejście Krakowa

Włodarczak Piotr [red.]

Via Archaeologica t. 2, Kraków 2002, 318 s.: il., ryc., mapy, streszcz. ang. A4 oprawa twarda

ISBN: 83-916599-1-7


Od Redakcji

Od Redakcji

Jednym ze statutowych celów Krakowskiego Zespołu do Badań Autostrad jest - oprócz prowadzenia ratowniczych badań wykopaliskowych - opracowanie i pełna publikacja rezultatów tych badań. Środkiem do realizacji tego celu jest utworzona w roku 2001 seria wydawnicza pt. Via Archaeologica, którą otworzyła wydana w tym samym roku książka poświęcona naturalnym warunkom życia człowieka na terenach objętych badaniami wykopaliskowymi. Niniejszy tom - drugi z tej serii - rozpoczyna publikację wyników badań archeologicznych, jakie od kilku lat pro¬wadzi Krakowski Zespół do Badań Autostrad na trasie budowy autostrady A4 w Małopolsce. Przedmiotem prezentowanych tu rozważań są odkrycia z epoki kamienia i wczesnego okresu epoki brązu dokonane podczas badań wykopaliskowych przeprowadzonych w latach 1998-2000 na tzw. południowym obejściu Krakowa w ramach Umowy nr AC/71/98, zawartej pomiędzy Zespołem a Agencją Budowy i Eksploatacji Autostrad. Przedstawione w niniejszym tomie materiały pochodzą z 7 stanowisk archeologicznych położonych w Krakowie-Kurdwanowie, Krakowie- Kosocicach, Krakowie-Rżące i Krakowie-Bieżanowie. Na stanowiskach tych odkryto zabytki pochodzące z różnych okresów pradziejów, średniowiecza i cza¬sów nowożytnych, jednak w przypadku tej grupy stanowisk przyjęliśmy zasadę chronologicznego systemu publikacji źródeł. Wybór takiej zasady był m.in. podyktowany i tym, że materiały z najstarszych okresów pradziejowych stanowiły (poza jednym wyjątkiem) małą liczebnie domieszkę do materiałów z młodszych okresów odkrytych na omawianych tu stanowiskach, co umożliwiło przygotowanie tomu w stosunkowo krótkim czasie. Wypada tu jeszcze do¬dać, że w niniejszym tomie nie znalazły się materiały z epoki kamienia pochodzące z trzech stanowisk leżących na omawianym tu obszarze (Kraków- Kurdwanów 12, Kraków-Rżąka 7 i Kraków-Kosocice 17). Źródła te nie zostały jednak jeszcze opracowane głównie ze względu na przedłużanie się prac terenowych; zostaną one zaprezentowane przy okazji następnych publikacji.

Umowy zawierane z Agencją, czy z obecną Generalną Dyrekcją Dróg Krajowych i Autostrad przewidują oprócz przeprowadzenia badań wykopaliskowych - także i opracowanie wyników tych badań. Opracowania takie zawierają niezbędną dokumentację rysunkową i fotograficzną, opisy i analizy umożliwiające podstawową klasyfikację i ocenę opracowywanych materiałów. Oddając do rąk czytelników pierwszy źródłowy tom naszej serii zapowiadamy równocześnie pewien standard, jaki będzie obowiązywał przy wydawaniu kolejnych tomów. Standard ten w naszych zamierzeniach powinien zapewniać pełną i wszechstronną interpretację opracowywanych źródeł na poziomie w pełni odpowiadającym współczesnym wymogom nauki. Czytelnicy ocenią, czy uda nam się zamierzenia te zrealizować.

Spis treści

 

Via Archaeologica t. 3


Kraków‐Bieżanów, stanowisko 27 i Kraków‐Rżąka, stanowisko 1. osada kultury łużyckiej

Kadrow Sławomir [red.]

archeologia – środowisko – osadnictwo – geomorfologia – archeobotanika – ceramika – kultura łużycka – epoka brązu nowożytność – Małopolska

VIA ARCHAEOLOGICA. ŹRÓDŁA Z BADAŃ WYKOPALISKOWYCH NA TRASIE AUTOSTRADY A4 W MAŁOPOLSCE Kadrow Sławomir [red.] T. 3: Kraków‐Bieżanów, stanowisko 27 i Kraków‐Rżąka, stanowisko 1. osada kultury łużyckiej w języku polskim; streszczenia w jęz. angielskim Kraków 2003; ss. 290, ilustracje, mapy, katalog zabytków na płytce CD. A4 ‐ oprawa twarda

ISBN 83‐916599‐2‐5


 

Opis

Publikacja źródłowa oraz analityczne omówienie obiektów i znalezisk archeologicznych z wielokulturowego stanowiska, odkrytego w trakcie badań ratowniczych prowadzonych na trasie budowy autostrady A‐4.

Via Archaeologica t. 4


Młodsza epoka kamienia. Wybrane znaleziska

Chochorowski Jan [red.]

archeologia ‐ historia ‐ św. Wojciech ‐ okres rzymski‐wczesne średniowiecze ‐ Polska północna

VIA ARCHAEOLOGICA. ŹRÓDŁA Z BADAŃ WYKOPALISKOWYCH NA TRASIE AUTOSTRADY A4 W MAŁOPOLSCE T. 4: Chochorowski Jan [red.] Młodsza epoka kamienia. Wybrane znaleziska, Kraków 2008, 257 s.: il., ryc., mapy, streszcz. ang. A4 oprawa twarda

 


 

Spis treści

 

Via Archaeologica t. 5


Modlnica, st.5 OD NEOLITU ŚRODKOWEGO DO WCZESNEJ EPOKI BRĄZU

red. Janusz Kruk, Albert Zastawny

VIA ARCHAEOLOGICA. ŹRÓDŁA Z BADAŃ WYKOPALISKOWYCH NA TRASIE AUTOSTRADY A4 W MAŁOPOLSCE : red. Janusz Kruk, Albert Zastawny. Modlnica, ST.5 OD NEOLITU ŚRODKOWEGO DO WCZESNEJ EPOKI BRĄZU, Kraków 2011, 642 s.: il., ryc., mapy, streszcz. ang. A4 oprawa twarda

ISBN: 978-83-916599-6-0


 

Spis treści

 

Via Archaeologica


Wojnicz 18 i 48, powiat Tarnów osady z epoki brązu, żelaza i średniowiecza

ChochorowskiJ., Kruk J., Rydzewski J.

VIA ARCHAEOLOGICA. ŹRÓDŁA Z BADAŃ WYKOPALISKOWYCH NA TRASIE AUTOSTRADY A4 W MAŁOPOLSCE : red. Chochorowski J., Kruk J., Rydzewski J. Wojnicz 18 i 48, powiat Tarnów osady z epoki brązu, żelaza i średniowiecza, Kraków 2010, 328 s.: il. A4 oprawa twarda

ISBN: 978-83-916599-4-6


 

Spis treści

Od Redakcji

Od Redakcji

Wprowadzenie do obiegu naukowego źródeł archeologicznych uzyskanych w trakcie prac wykopaliskowych jest nie tylko naturalnym zwieńczeniem procesu badań terenowych w archeologii, ale powinno też być - usankcjonowanym prawem i zawodową etyką - obowiązkiem każdego badacza czy instytucji realizującej badania. Choć stan prawny, a jeszcze bardziej praktyka codziennej działalności w naszym kraju w tym zakresie, dalekie są od oczekiwań, to nie oznacza, iż ktokolwiek podejmując wykopaliska jest z tej powinności zwolniony Tylko upublicznienie informacji i wiedzy uzyskanej podczas eksploracji stanowiska archeologicznego, procesu jednorazowego, niepowtarzalnego, bo prowadzącego z założenia do likwidacji nawarstwień stratygraficznych, stanowiących zapisane w ziemi materialne relikty ludzkiej aktywności z minionych - niekiedy odległych - czasów, są logicznym zakończeniem etapu źródłoznawczego w archeologii, fundamentalnego dla jej możliwości poznawczych. Ten etap archeologicznych badań terenowych ma też drugi, równie istotny prawnie i etycznie imperatyw, a mianowicie obowiązek zdeponowania uzyskanych źródeł - znalezisk archeologicznych, w zbiorach instytucji gwarantujących nie tylko lokalowe, ale też merytoryczne warunki przechowywania pozyskanych zabytków. Istotnym aspektem tej funkcji jest bowiem nie tylko archiwizacja i przechowywanie, ale też udostępnianie znalezisk innym badaczom, podejmującym nad nimi różnorodne studia naukowe oraz upublicznienie zabytków szczególnie istotnych poznawczo i atrakcyjnych wizualnie, poprzez ekspozycje czy inne prezentacje. Zarchiwizowanie znalezisk archeologicznych w uprawnionych do takich działań instytucjach jest też ich zewidencjonowaniem jako własności państwa, jakim pozostają z mocy prawa, po odkryciu, jako część narodowego patrymo- nium kulturowego. Jest więc w tym kontekście naturalne stwierdzenie, iż tylko tą drogą następuje pełne rozliczenie środków finansowych przeznaczanych przez państwo i podatników na ratowanie archeologicznego dziedzictwa kulturowego.

Odstępstwa od takiej strategii postępowania badawczego widoczne są szczególnie przy okazji realizowanych w naszym kraju wielkich inwestycji drogowych - budowie dróg i autostrad, gdzie prace wykopaliskowe mają charakter wielkoskalowy, a ich tempo zdaje się często kłócić z logiką postępowania metodycznego. Ujawnia się to szczególnie w działaniach tych podmiotów podejmujących się „badań wykopaliskowych", które nastawione są głównie na maksymalizację zysku, a proces naukowego pozyskiwania źródeł zamieniają na procedurę wykonania określonego zakresu czynności w terenie, niemal w technologii „prac ziemnych" i w sposób spełniający tylko minimalne wymagania inwestorów. Koncentrowanie się na szybkim osiągnięciu efektu finansowego powoduje, iż następne etapy postępowania badawczego (często ku zadowoleniu inwestorów), w małym stopniu - jeśli w ogóle - znajdują miejsce w strategii działania takich podmiotów. Brak poczucia odpowiedzialności zawodowej i etycznej powoduje łatwość kreowania w przetargach „cen dumpingowych", eliminujących z konkurencji wykonawców prac mających ambicję utrzymania ich w pełni naukowego, badawczego statusu. Słabość i nieefektywność działania służb konserwatorskich, które z mocy prawa nadzorują stosowanie procedur badawczych w tym zakresie, powoduje, iż efektem takich „badań" jest zazwyczaj częściowa utrata wartości poznawczej uzyskiwanych źródeł archeologicznych, stopień ich upublicznienia jest minimalny, zaś los niektórych znalezisk wręcz owiany tajemnicą.

Krakowski Zespół do Badań Autostrad od początku swojej działalności czynił starania, by realizowane przez niego prace wykopaliskowe stały na możliwie wysokim poziomie metodycznym, ich wyniki były na bieżąco opracowywane, zaś pozyskane znaleziska archeologiczne - zabytki - znalazły godne miejsce i warunki archiwizacji. Służą temu: zaangażowanie do współpracy grona wybitnych specjalistów, konsultujących przebieg prac terenowych i recenzujących opracowania wyników badań, zbudowanie Ośrodka Studyjno-Magazynowego w Branicach na pozyskane znaleziska oraz utworzenie serii wydawniczej Via Archaeologica, przeznaczonej na publikowanie opracowań źródłowych.

Obecny, szósty tom tej serii, zawiera omówienie wyników badań wykopaliskowych na położonych blisko siebie stanowiskach 18 i 48 w Wojniczu, w powiecie tarnowskim. Jak większość stanowisk archeologicznych na zaludnionych intensywnie w starożytności terenach Małopolski, są to obiekty wielokulturowe, kumulujące ślady aktywności ludzkiej od różnych okresów pradziejów aż po czasy nowożytne. Stanowi to nieraz wielkie wyzwanie badawcze, komplikując i zwiększając nakład koniecznych - z powodów metodycznych - prac badawczych, ale też stanowi ogromną szanse wniknięcia w złożone zjawiska formowania się struktur osadniczych, w całej rozciągłości różnorodnych aspektów procesu dziejowego. Z uwagi na skalę badań, dostarczają też nie tylko bogatych ilościowo zespołów znalezisk, ale też ujawniają nowe fakty kulturowe, dotyczące tak różnych form okupacji terenu i eksploatacji środowiska przez egzystujące tu w poszczególnych okresach grupy ludzkie, jak i ich stosunku do bliższych i dalszych terytorialnie społeczności, określającego społeczno- polityczne warunki egzystencji. Tak więc, w przypadku omawianych w tym tomie stanowisk, ujawnione zostały fakty kulturowe odnoszące się do wczesnej, młodszej i późnej epoki brązu, wczesnej epoki żelaza, okresu wpływów rzymskich, wczesnego średniowiecza, średniowiecza i czasów nowożytnych. Swoiste novum stanowią tu m.in. interesujące znaleziska z epoki brązu i z wczesnej epoki żelaza, wskazujące na związki kulturowe z terenami Kotliny Karpackiej. Jest to istotny wątek w żywej ostatnio dyskusji, dotyczącej odniesienia rytmu rozwoju kulturowego terenów na północnym przedpolu Karpat w tym okresie, do dynamiki procesu dziejowego po ich południowej stronie. Jest też regułą, iż wymowę źródeł archeologicznych poszerzają w naszych opracowaniach wyniki analiz przyrodniczych, stanowiących punkt wyjścia do interdyscyplinarnej interpretacji zjawisk kulturowych.

Jan Chochorowski

Janusz Kruk

Jacek Rydzewski

 

Via Archaeologica


MODLNICZKA 2, POWIAT KRAKOWSKI cmentarzysko kultury ceramiki wstęgowej rytej i osady neolityczne

Agnieszka Czekaj-Zastawny, Marcin M. Przybyła

VIA ARCHAEOLOGICA. ŹRÓDŁA Z BADAŃ WYKOPALISKOWYCH NA TRASIE AUTOSTRADY A4 W MAŁOPOLSCE : red. Agnieszka Czekaj-Zastawny, Marcin M. Przybyła. MODLNICZKA 2, POWIAT KRAKOWSKI-CMENTARZYSKO KULTURY CERAMIKI WSTĘGOWEJ RYTEJ I OSADY NEOLITYCZNE z analizami specjalistycznymi: Damiana Stefańskiego, Anity Szczepanek i Joanny Trąbskiej, Kraków 2012, 318 s.: il., ryc., mapy, streszcz. ang. A4 oprawa twarda

ISBN: 978-83-916599-7-7


 

Opis

Via Archaeologica Posnaniensis t. 1


Osadnictwo Kotliny Kolskiej

Bednarczyk J., Kabaciński J., Kośko A. [red.]

Via Archaeologica Posnaniensis t. 1, Poznań 2011. A4 

ISBN 978-83-7177-759-2


Spis treści

 

Opis

Słowo wstępne do serii

Nowo powołana archeologiczna seria edytorska Via Archaeologica Posnaniensis. Źródła archeologiczne z badań wykopaliskowych na trasach dróg i autostrad stanowi wspólną inicjatywę Instytutów: Prahistorii Uniwersytetu im. A. Mickiewicza oraz Archeologii i Etnologii PAN, Oddział w Poznaniu, a publikowana jest przez Wydawnictwo Poznańskie.

Jej celem jest prezentacja wyników badań archeologicznych, prowadzonych przez obydwa Instytuty w związku z budową autostrad i dróg szybkiego ruchu na zlecenie Agencji Budowy i Eksploatacji Autostrad w Warszawie (obecnej Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad). Obejmują one okres od 1998 r. Badania te prowadzone były w ramach porozumienia obu Instytutów z Fundacją im. A. Mickiewicza w Poznaniu.

Seria ma służyć nie tylko prezentacji źródeł archeologicznych i analiz specjalistycznych, a więc artefaktów i eko- faktów w ich różnorakich kontekstach, ale także popularyzacji wiedzy o wynikach badań archeologicznych, prowadzonych w Polsce przez ponad 10 lat w niespotykanej dotąd skali, z niezwykłym rozmachem i intensywnością. Nawet badania milenijne nie mogą się rozmiarami i skalą z nimi równać. Prace te już dziś podlegają wstępnej ocenie, jednak - by można było dokonać jej we właściwy sposób - konieczne są publikacje ich wyników, a w tym zakresie w prawie całym kraju występują spore opóźnienia, również w ośrodku poznańskim.

Niniejsza seria wychodzi naprzeciw tym oczekiwaniom. Dotyczy to zwłaszcza środowiska archeologicznego, jak również całego społeczeństwa, które chce partycypować nie tylko w kosztach badań, ale także w recepcji ich wyników, szczególnie w kształtowaniu na ich podstawie obrazu „małych ojczyzn".

Każdy z tomów będzie prezentował osobną tematykę.

Pierwszy z tej serii tom poświęcony jest wynikom badań nad osadnictwem w regionie Kotliny Kolskiej. Jego redaktorami są: Józef Bednarczyk, Jacek Kabaciński i Aleksander Kośko. Przedstawia on wyniki wykopalisk archeologicznych z 15 stanowisk na trasie autostrady A2, zlokalizowanych na długości 12,7 km. Wspólnym mianownikiem tychże prac jest mikroregion Kotliny Kolskiej i procesy osadnicze zachodzące w jego ramach.

Oddajemy czytelnikowi nową poznańską serię archeologiczną spodziewając się, że odegra ona rolę inspirującą w formułowaniu nowych hipotez na temat świata pradziejowego i średniowiecznego na podstawie źródeł archeologicznych, odkrywanych na ogromnej przestrzeni i w niespotykanych dotąd konfiguracjach.

Via Archaeologica Posnaniensis t.2


Janów, stanowisko 21. Osada wielokulturowa

Bednarczyk J. [red.]

Via Archaeologica Posnaniensis t. 2, Poznań 2011. A4 

ISBN 978-83-7177-725-7


Spis treści

 

Via Archaeologica Posnaniensis t. 3


Wielokulturowa osada w Juszkowie-Rusocinie, gmina Pruszcz Gdański, województwo pomorskie, stan. 28

Bednarczyk J., Kabaciński J., Kośko A. [red.]

Via Archaeologica Posnaniensis t. 3, Poznań 2011. A4 

ISBN 978-83-7177-790-5


Spis treści