Ośrodek Badań nad Dawnymi Technologiami / Zespoły

Zespół F.1

Dzieje dawnego uzbrojenia

Kierownik Zespołu:

Działalność

Główny Cel badawczy: „Broń zwierciadłem epoki” – wszechstronne studia nad dawnym uzbrojeniem.

 

Pracownicy

 

 

Publikacje

Publikacje bronioznawcze dr hab. Witolda Świętosławskiego prof. UG, prof. IAE PAN

Książki:

  • Strzemiona średniowieczne z ziem Polski, Łódź 1990.
  • Uzbrojenie koczowników Wielkiego Stepu w czasach ekspansji Mongołów. XII-XIV w., „Acta Archeaeologica Lodziensia”, nr 40, Łódź 1996.
  • Arms and Armour of the Nomads of the Great Steppe in the Times of the Mongol Expansion (12th-14th Centuries), Łódź 1990.
  • Uzbrojenie koczowników Wielkiego Stepu w czasach ekspansji Mongołów. XII-XIV w., wyd. 2, uzupełnione, Wodzisław Śląski 2011.

Pozostałe:

  • Rec.: Zdenko Vinski, O nalazima karolinških mačeva u Jugoslaviji, „Starohorvatska prosvjeta”,  t. 11, 1981, s. 9-54, „Kwartalnik Historii Kultury Materialnej”, R. XXXII, nr 2, 1984, s. 268-270.
  • Rec.: Miroslav Pertl, Gizarma - zbraň 15. století, „Archaeologia Historica”, t. 8, 1983, s. 365-369, „Kwartalnik Historii Kultury Materialnej”, R. XXXII, nr 3, 1984, s. 439-440.
  • Rec.: K.Wachowski, Militaria z grodu na Ostrówku w Opolu [w:] Studia nad kulturą wczesnopolskiego Opola. Militaria - wyroby bursztynowe, „Prace Komisji Archeologicznej PAN - Oddział we Wrocławiu”, nr 2, s.11-113, „Kwartalnik Historii Kultury Materialnej”, R. XXXIII, nr 1-2, 1985, s. 91-94.
  • Rec.: A.V.Čirkin, Drevkovoe oružje Mordvy i ego chronologia, „Sovetskaja Archeologija”, 1984, nr 1, s.123-133, „Kwartalnik Historii Kultury Materialnej”, R.XXXIII, nr 1-2, 1985, s.147-148.
  • Rec.: S.T.Kožanow, Snarjaženie i odežda voinov epochi Han (po materialam glinjanych skulptur Jančiavan) [w:] Drevnie kul'tury Kitaja. Paleolit, neolit i epocha metalla, Novosibirsk 1985, s. 112-119, „Kwartalnik Historii Kultury Materialnej”, R. XXXIV, nr 2, 1986, s. 377-378.
  • Wstąpcie gospodzinowie w złote strzemiona, „Z otchłani wieków”, R. LII, nr 1, 1986, s. 32-37.
  • Zamkowe siodlarnie krzyżackie w Prusach, „Kwartalnik Historii Kultury Materialnej”, R. XXXIV, nr 4, 1986, s. 649-663.
  • Rec.: Ju.S.Chudjakov, Vooruženie srednevekovych kočevnikov Južnoj Sibiri i Centralnoj Azii, Novosibirsk 1986, ss. 267, „Kwartalnik Historii Kultury Materialnej”, R.XXXV, nr 2, 1987, s. 291-297.
  • Rec.: M.V.Gorelik, Rannij mongol'skij dospech (IX - pervaja polovina XIV v.) [w:] Archeologija, etnografija i antropologija Mongolii, Novosibirsk 1987, s.163-208, V.F. Nemerov, Voinskoe snarjaženie i oružie mongol'skogo voina XIII - XIV vv., „Sovetskaja Archeologija”, 1987, nr 2, s. 212-227, „Kwartalnik Historii Kultury Materialnej”, R. XXXVI, nr 3, 1988, s. 536-540.
  • Rec.: E.I.Derevjanko, Očerki voennogo dela plemen Priamur'ja, Novosibirsk 1987, ss.198, „Kwartalnik Historii Kultury Materialnej”, R.XXXVI, nr 3, 1988, s.571-572.
  • Rec.: Rudolf Krajíc, Peter Klučina, Středověké vojenské ležení na Smolíně u Tábora, „Archeologické rozhledy”, t. XXXIX, 1987, nr 4, s. 400-434, „Kwartalnik Historii Kultury Materialnej”, R. XXXVI, nr 3, 1988, s. 572-573.
  • Polskie strzemiona średniowieczne, „Koń Polski”, R.XXIV, nr 2, 1989,  s. 27-28.
  • Rec.: Slavomil Vencl, Otázky poznání vojenství v archeologii, „Archeologické Studijní Materiály”, t. 14, Praha 1984, ss.409, „Studia i Materiały do Historii Wojskowości”, t. XXXI, s. 325-330, 1989, [współautor: M. Mielczarek].
  • Kto wynalazł strzemiona, „Koń Polski”, R.XXIV, nr 3, 1989, s. 31-32.
  • Die östliche Genese einiger mittelalterlichen Steigbügeltypen aus dem Gebiet Polens, „Fasciculi Archaeologiae Historicae”, fasc. IV, 1990, s. 87-96.
  • „Wkład Wschodu i Zachodu w wojskowość średniowiecznej Europy Środkowej”, II Międzynarodowe Kolokwium Grunwaldzkie, Mierki koło Olsztyna, 4-7 grudnia 1990 r., „Kwartalnik Historii Kultury Materialnej”, R. XXXIX, nr 2, 1991, s. 237-238.
  • Die spätmittelalterlichen Steigbügeltypen aus dem Gebiet Polens, „Fasciculi Archaeologiae Historicae”, fasc.V, 1992, s. 105-113.
  • Die Elemente der fernöstlichen Bewaffnung im frühmittelalterlichen West- und Mitteleuropa [w:] Actes du XIIe Congres International des Sciences Préhistoriques et Protohistoriques, Bratislava 1-7 Septembre 1991, Bratislava 1993, 4, 1993, s. 282-284.
  • Koszty broni palnej i jej użycia w państwie krzyżackim w Prusach na początku XV wieku, „Studia i Materiały do Historii Wojskowości”, XXXV, 1993, s. 19-31.
  • Medieval Tartar Military Accessories Finds from the Territory of Poland, „Fasciculi Archaeologiae Historicae”, fasc. VII, 1994, s. 55-59.
  • Technologia produkcji uzbrojenia w Polsce średniowiecznej w świetle źródeł archeologicznych [w:] Pamiętnik XIV Powszechnego Zjazdu Historyków Polskich, Toruń 1994, t. II, s. 317-321.
  • Elementy wschodnie wśród militariów z XIII w. znalezionych na terenie Polski, „Studia i Materiały do Historii Wojskowości”, t. XXXVIII, 1996, s. 3-17.
  • Ostrogi [hasło w:] „Słownik Starożytności Słowiańskich”, t. 8, cz. 2, 1996, s. 492-493.
  • Rząd koński [hasło w:] „Słownik Starożytności Słowiańskich”, t. 8, cz. 2, 1996, s. 553-555.
  • Artyleria przedogniowa, broń prochowa i gazy bojowe u późnośredniowiecznych Mongołów, „Rocznik Łódzki”, t. 43, 1996, s. 221-236.
  • Zbroja końska, rząd i oporządzenie jeździeckie [w:] Uzbrojenie w Polsce średniowiecznej 1450-1500, red. A. Nowakowski, Toruń 1998, s. 106-116.
  • Znaki i sygnały dowodzenia, łączności i identyfikzcji [w:] Uzbrojenie w Polsce średniowiecznej 1450-1500, red. A. Nowakowski, Toruń 1998, s. 117-122.
  • Sprzęt taborowy, przeprawowy i kwatermistrzowski [w:] Uzbrojenie w Polsce średniowiecznej 1450-1500, red. A. Nowakowski, Toruń 1998, s. 123-128.
  • Boevye gazy v armii srednevekovych mongolov [w:] Voennaja archeologija. Oružie i voennoe delo v istoričeskoj i social’noj perspektive, Sankt Peterburg 1998, s. 295.
  • The Development of Shooting Arms and Defensive Arms in Medieval Latin Europe [w:] L’innovation Technique au Moyen Age. Actes du VIe Congres International d’Archéologie Médiévale, 1-5 octobre 1996 Dijon, Lion 1998, s. 281-282.
  • Rola Awarów w rozpowszechnieniu w Europie azjatyckich form uzbrojenia, „Acta Uniwersitatis Lodziensis. Folia Archaeologica”, nr 23, 2001, s. 75-85.
  • Boevye gazy v voennom dele tataro-mongolov, „Memoires of the Oriental Department of the Russian Archaeological Society”, Sankt Peterburg, vol 1 (XXVI), 2002, s. 373-379.
  • Pol`skoe vooruženie vo vremja bitvy pod Varnoj v 1444 godu [w:] Weapons and Military Equipment During the Late Antiquity and the Middle Ages 4th-15th Centures. International Conference, Varna 14-16 September 2000, „Acta Musei Varnaensis”, t. 1, Varna 2002, s. 199-212.
  • Zbroja końska, rząd i oporządzenie jeździeckie [w:] Uzbrojenie w Polsce średniowiecznej 1450-1500, red. A. Nowakowski, wyd. II, poprawione i uzupełnione, Toruń 2003, s. 109-118.
  • Znaki i sygnały dowodzenia, łączności i identyfikzcji [w:] Uzbrojenie w Polsce średniowiecznej 1450-1500, red. A. Nowakowski, wyd. II, poprawione i uzupełnione, Toruń 2003, s. 119-124.
  • Sprzęt taborowy, przeprawowy i kwatermistrzowski [w:] Uzbrojenie w Polsce średniowiecznej 1450-1500, red. A. Nowakowski, wyd. II, poprawione i uzupełnione, Toruń 2003, s. 125-130.
  • The Organization of the Mongols` War Expeditions in the Twelfth and Thirteenth Centuries, “Fasciculi Archaeologiae Historicae”, fasc. XV, 2002 (2003), s. 33-38.
  • Wizerunki militariów w godłach średniowiecznych herbów rycerstwa polskiego, „Acta Militaria Mediaevalia”, t. II, 2006, s. 115-136.
  • Arms and Armour of the Cumans Aristocracy in the 12th-13th Century, “Quaestiones Medii Aevi Novae”, vol. II, 2006, Arms and Armour, s. 103-122.
  • A Confrontation Between Two Worlds. The Arms and Armour of Central European and Mongol Forces in the First Half of the Thirteenth Century, „Fasciculi Archaeologiae Historicae”, fasc. XIX, s. 59-66.
  • Falery napierśne i pancerze skórzane wojowników połowieckich, „Archaeologica Historica Polona”, t. 17, Studia z dziejów wojskowości, budownictwa, kultury, 2007, s. 177-189.
  • Militaria wschodnie na średniowiecznym Pomorzu [w:] Wojskowość ludów Morza Bałtyckiego. Mare Integrans. Studia nad dziejami wybrzeży Morza Bałtyckiego, red. M. Bogacki, M. Franz, Z. Pilarczyk, Toruń 2007, s. 44-57.
  • Oręż zbruczańskiego Świętowita [w:] Od pradziejów po współczesność. Archeologiczne wędrówki, red. M. Głosek i J. Maik, „Acta Archaeologica Lodziensia”, nr 53, 2007, s. 121-125.
  • Późnośredniowieczne militaria z reliktów wieży w Jemiołowie koło Olsztynka, „Acta Militaria Mediaevalia”, t. IV, 2008, s. 189-198.
  • Wyposażenie późnośredniowiecznych wojowników Wielkiego Stepu [w:] Nie tylko broń. Niemilitarne wyposażenie wojowników w starożytności i średniowieczu, red. W. Świętosławski, „Acta Archaeologica Lodziensia”, nr 54, 2008, s. 145-159.
  • The Saddle of the Late Medieval Steppe Nomads, „Fasciculi Archaeologiae Historicae”, fasc. XXI, 2008, s. 39-49.
  • Poiski russkogo vooruzhenija ehpokhi rannego srednevekov'ja na territorii Pol'shi [w:] Kraeugol'nyj kamen'. Arkheologija, istorija, iskusstvo, kul'tura Rossii i sopredel'nykh stran. 80-letiju so dnja roždenija Anatolija Nikolajeviča Kirpičnikova posvjaščaetsja, t. II, Moskva 2009, s. 311-318.
  • The Use of Textiles in Arms and Armour in Medieval Poland, “Textile History”, 41 (I) supplement, 2010, s. 7-16 [współautorzy: J. Maik, T. Kurasiński].
  • Posłowie [w:] A. Nadolski, Grunwald. Problemy wybrane, wyd. 2, Wodzisław Śląski - Łódź 2010, s. 243-247.
  • Archeologiczne ślady bitwy grunwaldzkiej [w:] Grunwald 1410. Materiały z sesji popularnonaukowej z okazji obchodów 600-lecia bitwy pod Grunwaldem. Sulejów 23 kwietnia 2010 r., Sulejów 2010, s. 91-101.
  • Początki broni palnej w Złotej Ordzie [w:] In tempore belli et pacis. Homines - Loca - Res. Księga pamiątkowa dedykowana prof. dr hab. Janowi Szymczakowi w 65-lecie urodzin i 40-lecie pracy naukowo-dydaktycznej, red. T. Grabarczyk, A. Kowalska-Pietrzak, T. Nowak, Warszawa 2011, s. 665-672.
  • Pałasz wczesnośredniowieczny ze zbiorów Muzeum w Piotrkowie Trybunalskim [w:] Non sensistis gladios. Studia ofiarowane Marianowi Głoskowi w 70. rocznicę urodzin, red. O. Ławrynowicz, J. Maik, P. Nowakowski, Łódź 2011, s. 435-442.
  • Wizerunek zbrojnego króla z halabardą z 1509 r. [w:] Cue arma pera aeva. Uzbrojenie indywidualne na przestrzeni dziejów, red. P. Kucypera, P. Pudło, Toruń 2011, s. 274-282.
  • К вопросу о появлении огнестрельного оружия в Золотой Орде [w:] Военное дело Золотой Орды: проблемы и перспективы изучения. Материалы Круглого стола, проведенного в рамках Международного Золотоордынского Форума, Казань, 30 марта 2011 г. red. И. М. Миргалеев,  Казань 2011, c. 36-40.
  • Broń chłopów w późnośredniowiecznej i wczesnonowożytnej Polsce – problem identyfikacji [w:] Terra incognita. Archeologiczne studia nad późnośredniowieczną i nowożytną wsią, red. W. Świętosławski, Acta Archaeologica Lodziensia”, nr 57, 2011, s. 49-59.
  • Breaching of water obstacles in the military activities of late medieval Mongols, „Fasciculi Archaeologiae Historicae”, fasc. XXIV, 2011, s. 79-82.
  • Szabla na Słowiańszczyźnie w X i XI wieku, „Gdańskie Studia Archeologiczne”, nr 2, 2012, s. 181-193.
  • Broń walczących pod Grunwaldem. Próba porównania [w:] Santok i Drzeń w konflikcie polsko-krzyżackim. W 600 rocznicę bitwy pod Grunwaldem, Gorzów Wielkopolski 2012, s. 17-30.

Publikacje bronioznawcze dr Piotra Strzyża

Książki:

  • Uzbrojenie we wczesnośredniowiecznej Małopolsce, Acta Archaeologica Lodziensia, nr 52, Łódź 2006.
  • Płowce 1331, Warszawa 2009.
  • Średniowieczna broń palna w Polsce. Studium archeologiczne, Łódź 2011.

Pozostałe:

  • Nowe zabytki broni obuchowej z okolic Roztocza, Archeologia Polski Środkowowschodniej, t. VI, 2001, s. 258-264 (współautor Olgierd Ławrynowicz).
  • Ruskie buławy „gwiaździste” z terenu Małopolski, Acta Militaria Mediaevalia, t. I, 2005, s. 107-114.
  • Recenzja, Lech Marek, Wczesnośredniowieczne miecze z Europy Środkowej i Wschodniej. Dylematy archeologa i bronioznawczy, Wrocław 2004, Kwartalnik Historii Kultury Materialnej, R. LIV, z. 1, 2006, s. 117-122.
  • Artyleria Władysława Jagiełły w wojnie z Władysławem Opolczykiem (1391-1401), Acta Militaria Mediaevalia, t. III, 2007, s. 85-97.
  • Zespół kamiennych kul działowych z zamku w Reszlu, Komunikaty Mazursko-Warmińskie, nr 4 (258), 2007, s. 461-471.
  • Recenzja, Robert Heś, Uzbrojenie rycerskie na Śląsku w XIV w., Wrocław-Racibórz 2008; Kwartalnik Historii Kultury Materialnej, R. LVI, z. 1, 2008, s. 109-111.
  • Oporządzenie strzelców z ręczną bronią palną w XIV-XVII w., [w:] Nie tylko broń. Niemilitarne wyposażenie wojownika w starożytności i średniowieczu, red. W. Świętosławski, Acta Archaeologica Lodziensia, nr 54, Łódź 2008, s. 131-145.
  • Recenzja, Boromir Rafał Borowczak, Topory wojów piastowskich. Bitwa o Ostrów Lednicki, Szczecin 2008, Acta Militaria Mediaevalia, t. IV, 2008, s. 223-227.
  • Średniowieczne militaria z badań zamku w Rawie Mazowieckiej, Acta Militaria Mediaevalia, t. V, 2009, s. 147-159 (współautor M. Spannbauer).
  • XI Kolokwium Bronioznawcze „Łowy i broń łowiecka w starożytności i średniowieczu”, Ustronie 27-29 listopada 2008 r., Acta Militaria Mediaevalia, t. V, 2009, s. 246-248.
  • Pociski do średniowiecznej broni palnej z pogranicza polsko-krzyżackiego. Perspektywy badawcze, [w:] Arma et Medium Aevum. Studia nad uzbrojeniem średniowiecznym, red. P. Kucypera, P. Pudło, G. Żabiński, Toruń 2009, s. 198-224.
  • Recenzja, R. D. Smith, K. DeVries, The Artillery of the Dukes of Burgundy 1363-1477, Kwartalnik Historii Kultury Materialnej, t. 58, nr 1, 2010, s. 157-160.
  • Badania archeologiczne Dąbrówna. Dąbrówno 1410 r., [w:] Grunwald 1410. Materiały z sesji popularnonaukowej z okazji obchodów 600-lecia bitwy pod Grunwaldem, red. J. Augustyniak, O. Ławrynowicz, Sulejów 2011, s. 103-111.
  • Pistolet z zamkiem kołowym z dworu w Janiszewie koło Brześcia Kujawskiego, [w:] In tempore belli et pacis. Ludzie - miejsca - rzeczy. Księga pamiątkowa dedykowana prof. dr. hab. Janowi Szymczakowi w 65 lecie urodzin i 40 lecie pracy naukowo-dydaktycznej, red. T. Grabarczyk, A. Kowalska-Nowak, T. Nowak, Warszawa 2011, s. 655-665.
  • Broń palna w izbie szlacheckiej w XVI-XVII w. Spisy wyposażenia a realia archeologiczne na podstawie znalezisk z Polski środkowej, [w:] Cum Arma per Aeva. Uzbrojenie indywidualne na przestrzeni dziejów, red. P. Kucypera, P. Pudło, G. Żabiński, Toruń 2011.
  • Nowe spojrzenie na zbroję ze Spytkowic na marginesie przeprowadzonych analiz metaloznawczych, Acta Militaria Mediaevalia, t. 7, 2011, s. 215-240 (współautor L. Klimek).
  • Średniowieczne pociski z zamku w Barwałdzie - Góra Żary, [w:] Non sensistis gladios! Studia ofiarowane prof. Marianowi Głoskowi w 70 rocznicę urodzin, red. O. Ławrynowicz, J. Maik, P. A. Nowakowski, Łódź 2011, s. 405-415.
  • Recenzja, J. Dolejší, L. Křížek, Husíté. Vrchol válečného umění v Čecháach 1419-1434, Praha 2009, Kwartalnik Historii Kultury Materialnej, t. 59, z. 2, 2011, s. 274-277.
  •  Einige Bemerkungen über Mittelalterliche Feuerwaffenverwendung in Polen, [w:] Studia Universitatis Cibiniensis. Series Historica, t. VIII, suplementum nr 1, The 1st International Conference Interethnic Relations in Transylvania “Militaria Mediaevalia in Central and South Eastern Europe”, Sibiu, October 14-17, 2010, ed. I. M. Ţiplic, s. 139-146.
  • Water Obstacles and the Means to Cross Them in Early Medieval Poland, Fasciculi Archaologiae Historicae, f. XXIV, 2011, s. 73-78.
  • Recenzja, Weapons of Warre. Armamments of the Mary Rose. Archaeology of the Mary Rose, vol. 3, red. Alexandra Hildred; Kwartalnik Historii Kultury Materialnej, t. 59, z. 3/4, 2011, s. 445-449.
  • „Muszkiety i rusznice kością sadzone”, czyli rzecz o zdobnictwie ręcznej broni palnej w XVI-XVII w. (współautor K. Skóra), 2012.

Publikacje bronioznawcze mgr Tomasza Kurasińskiego:

  • VI Międzynarodowe Kolokwium Historii Uzbrojenia. Malbork, 5-7 listopada 1998 r. Kwartalnik Historii Kultury Materialnej 47 (1-2), 1999, 325-326.
  • Dziecko i strzała. Z problematyki wyposażania grobów w militaria na terenie Polski wczesnopiastowskiej. In Dusza maluczka a strata ogromna. Funeralia Lednickie, vol. 6, W. Dzieduszycki and J. Wrzesiński (eds), 131-141. Poznań 2004.
  • Topory typu M w grobach na terenie Polski wczesnośredniowiecznej - próba oceny znalezisk. In Do, ut des - dar, pochówek, tradycja. Funeralia Lednickie, vol. 7, W. Dzieduszycki and J. Wrzesiński (eds), 199-224. Poznań 2005.
  • Waffen im Zeichenkreis. Über die in den Gräbern auf den Gebieten des frühmittelalterlichen Polen vorgefundenen Flügellanzenspitzen. Sprawozdania Archeologiczne 57, 2005, 165-213.
  • Dwie średniowieczne głowice buław znalezione w rejonie Skierniewic. In Studia z dziejów wojskowości, budownictwa, kultur, J. Olczak (ed.), Archaeologia Historica Polona, 17: 113-128. Toruń 2007 [współautor W. Dudak].
  • Przyczyna śmierci czy wyposażenie grobowe? Z badań nad obecnością grotów strzał w pochówkach z wczesnego średniowiecza. In Środowisko pośmiertne człowiek. Funeralia Lednickie, vol. 9, W. Dzieduszycki and J. Wrzesiński (eds), 371-387. Poznań 2007.
  • Jeszcze o bałtyjskiej (?) produkcji wczesnośredniowiecznych mieczy grupy T. In Gospodarka ludów Morza Bałtyckiego 1: Starożytność i średniowiecze. Mare Integrans. Studia nad dziejami wybrzeży Morza Bałtyckiego. Materiały z IV Międzynarodowej Sesji Naukowej Dziejów Ludów Morza Bałtyckiego Wolin, 1-3 sierpnia 2008, M. Bogacki, M. Franz and Z. Pilarczyk (eds), 256-316. Toruń 2009 [współautor: P. Pudło].
  • Miecz i pochwa - razem i osobno. Wstęp do problematyki. In Arma et Medium Aevum. Studia nad uzbrojeniem średniowiecznym, P. Kucypera, P. Pudło and G. Żabiński (eds), 74-115. Toruń 2009 [współautor: A. Janowski].
  • Miecze z cmentarzyska w Cedyni, pow. gryfiński (stan. 2), w świetle najnowszych badań interdyscyplinarnych. In Arma et Medium Aevum. Studia nad uzbrojeniem średniowiecznym, P. Kucypera, P. Pudło and G. Żabiński (eds), 141-168. Toruń 2009 [współautorzy: P. Kucypera and P. Pudło].
  • Militaria jako element wyposażenia wczesnośredniowiecznych pochówków dziecięcych - próba interpretacji na przykładzie znalezisk z ziem polskich. Archeologia Polski 54 (2), 2009, 209-248.
  • Łamanie, zginanie, wbijanie. O kilku nietypowych zabiegach dotyczących uzbrojenia na wczesnośredniowiecznych cmentarzyskach szkieletowych z ziem polskich. In Non sensistis gladios. Studia ofiarowane Marianowi Głoskowi w 70, rocznicę urodzin, O. Ławrynowicz, J. Maik and P. A. Nowakowski (eds), 219-236. Łódź 2011.
  • Problem rozwoju jednolitych głowic mieczowych między połową IX a połową XIII w. In Cum Arma per Aeva. Uzbrojenie indywidualne na przestrzeni dziejów, P. Kucypera and P. Pudło (eds), 74-90. Toruń 2011 [współautorzy: P. Kucypera, P. Pudło].

Aktualności

 

Galeria