Ośrodek Archeologii Średniowiecza Krajów Nadbałtyckich / Działalność


19 listopada 1953 roku powołano do życia Instytut Historii Kultury Materialnej Polskiej Akademii Nauk, który w 1992 r. przyjął nazwę Instytutu Archeologii i Etnologii PAN. W związku z prowadzonymi na szeroką skalę badaniami archeologicznymi na terenie Pomorza Zachodniego już na początku w powstającym Instytucie Historii Kultury Materialnej wydzielono trzy Stacje Archeologiczne: w Wolinie (powołana do życia już 1952 r. w związku z potrzebami konserwatorskimi), Szczecinie (później przemianowana na Pracownię) oraz w Kołobrzegu (lata 1954-1963).
W 1960 r. specjalnie na potrzeby placówki szczecińskiej odbudowano kamienice przy ulicy Kuśnierskiej 12/12a, w których mieści się do dnia dzisiejszego. Wymienione stacje podlegała początkowo poznańskiemu ośrodkowi IHKM: Zakładowi Archeologii Polski (do 1955 r.), a następnie Zakładowi Archeologii Pomorza (1955-1963) i Zakładowi Archeologii Wielkopolski i Pomorza (lata 1963-1971), a w 1971 r. znalazły się w strukturach Zakładu Archeologii Nadodrza IHKM PAN we Wrocławiu. Pod ośrodek wrocławski podlegał również Zespół Badawczy w Kołobrzegu, który choć powstał w 1991 r. nawiązywał tradycją do istniejącej tam wcześniej Stacji.

W 2006 roku Pracownia Archeologiczna w Szczecinie została przekształcona w samodzielny Oddział, w które skład weszły także placówki w Wolinie i Kołobrzegu. W październiku 2011 r. oddział szczeciński przyjął nazwę Ośrodek Archeologii Średniowiecza Krajów Nadbałtyckich.

Działalność Ośrodka ogniskuje się na problematyce wytwórczości, wymiany i obrządku pogrzebowego oraz przemian społecznych i kulturowych zachodzących od schyłku antyku aż po okres nowożytny w basenie Morza Bałtyckiego, ze szczególnym uwzględnieniem terenu Pomorza, Meklemburgii oraz Warmii i Mazur. W ramach tych zagadnień obecnie realizowane są projekty bardziej szczegółowe dotyczące m.in. depozytów bagiennych, obrządku pogrzebowego kultury wielbarskiej, przemian we wczesnośredniowiecznym skórnictwie, rozwoju rzemiosł w miastach nadbałtyckich, szkutnictwa wczesnośredniowiecznego Wolina, czy pochówków elitarnych w Europie środkowo-wschodniej i wymianie handlowej na szlaku nadwiślańskim.
Oprócz tego pracownicy Ośrodka prowadzą liczne badania archeologiczne wykopaliskowe i powierzchniowe (m.in. w Czaszkowie, gm. Piecki; Dobrej k. Nowogardu; Lubinie na wyspie Wolin; Szczecinie; Truso i Wolinie) oraz opracowania materiałów archiwalnych (materiały ze stanowisk wczesnośredniowiecznych w dorzeczu Regi i z Równiny Gómienieckiej).
Ośrodek prowadzi także prace ratownicze na terenie stanowisk zagrożonych zniszczeniem w trakcie różnego rodzaju inwestycji budowlanych.
Wysoki poziom wykształcenia i wyszkolenia kadry naukowej oraz liczne kontakty z przedstawicielami innych dyscyplin z kraju i zagranicy pozwalają prowadzić badania interdyscyplinarne na szerokim tle porównawczym.

Jednostki współpracujące:

  • Instytut Historii i Stosunków Międzynarodowych Uniwersytetu Szczecińskiego;
  • Muzeum Regionalne im. Andrzeja Kaubego w Wolinie;
  • Muzeum Oręża Polskiego w Kołobrzegu;

Dziedziny współpracy:

  • badania archeologiczne;
  • projekty badawcze;
  • organizacja konferencji;
  • wystawy

Rezultaty:
Konferencje naukowe:

  • Salsa Cholbergiensis. Kołobrzeg w średniowieczu, Kołobrzeg 2000
  • Civitas Cholbergiensis, Kołobrzeg 2005
  • In Gremio - In praxi, Problematyka badań nad skórą wykopaliskową, Szczecin 2007
  • I Wolińskie Spotkania Mediewistyczne, Wolin 2010