Pracownicy Instytutu

Lehr Urszula Marta, dr hab. prof. IAE PAN

Kontakt

Ilustracja kontaktu

Profesor nadzwyczajny

Adres:
Ośrodek Etnologii i Antropologii Współczesności Religijność i rytuał

Email: Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie obsługi JavaScript.

Telefon: 12 422 48 65

Pobierz informację jako: Wizytówka

Dodatkowe informacje

Dodatkowe informacje:

Wykształcenie, stopnie i tytuł

  • Katedra Etnografii Słowian (obecnie Instytut Antropologii Kulturowej), Uniwersytet Jagielloński, 1969- 1974; specjalizacja: etnolog, tytuł pracy magisterskiej: Wprowadzenie do etnografii Nowej Gwinei, promotor:  prof. Andrzej Waligórski,
  • tytuł  pracy doktorskiej; Wierzenia w istoty nadzmysłowe a postawy i zachowania mieszkańców wsi karpackich w Polsce, promotor: prof. Józef Burszta, - 1983 r.
  • habilitacja (rok, temat); - 2008 r.;  starość
  • Podyplomowe Studium Religioznawcze, Instytut Religioznawstwa, Uniwersytet Jagielloński, - 1976 - 1978
  •  tytuł pracy dyplomowej: Ludowe wyobrażenia o istotach demonicznych we współczesnej kulturze wybranych regionów Karpat, - 1974 r.

Kursy i szkolenia:

  • An International Training Course for the Study of Folklore and Traditional Culture (Folklore Fellows’ Summer School, Nordic Institute of Folkore, University of Turku, Finland); kultura ludowa, folklorystyka: metodologia, praktyka terenowa, komputerowa archiwizacja materiałów etnograficznych,

Języki obce

  • język rosyjski - dobra,
  • język angielski - dobra.

 

Praca badawcza

 

Obszary zainteresowań zawodowych:

  • epoka i obszar geograficzny; tradycja i współczesność, (Karpaty Polskie)
  • zagadnienia: demonologia ludowa, obrzędowość wiejska, komunikacja kulturowa, obyczajowość, tożsamość, starość, śmierć

Zakończone projekty badawcze:

1) Społeczno-kulturowye aspeky starości

  • lata realizacji projektu; - 2003-2005
  • funkcja w zespole projektowym; - badacz
  • jednostka organizująca projekt; - Instytut Archeologii i Etnologia PAN
  • kierownik projektu; - Urszula Lehr
  • opis projektu; - projekt badawczy dotyczył zagadnienia społeczno-kulturowych aspektów starości, w tym procesu kształtowania się statusu starszego pokolenia we współczesnej rodzinie i społecznościach lokalnych Karpat Polskich (na przykładzie wybranych wsi Beskidu Śląskiego i Podhala).
  • publikacje dotyczące projektu; Pamięć pokoleń. Z badań nad problematyką starości we wsiach karpackich; Oblicza starości; Old Age. The Memory of Generation; U schyłku życia. Starość mieszkańców wsi Beskidu Śląskiego i Podhala

Obecnie realizowane projekty badawcze:

1) Określenie roli niematerialnego dziedzictwa kulturowego w kształtowaniu współczesnego oblicza identyfikacji kulturowej wybranych regionów karpackich;

  • rok rozpoczęcia projektu; -  2012 r.;
  • planowana data zakończenia projektu; - 2014 r.
  • funkcja w zespole; - członek;
  • jednostki biorące udział w projekcie; - Instytut Archeologii i Etnologii PAN oraz „Constantin Brailoiu” Institute of Ethnography and Folklore , Romanian Academy;
  • kierownik projektu; - Prof dr hab. Mirosława Drozd-Piasecka
  • jednostka organizująca; - Instytut Archeologii i Etnologii PAN;
  • opis projektu; - 1) Określenie roli niematerialnego dziedzictwa kulturowego w kształtowaniu współczesnego oblicza identyfikacji kulturowej wybranych regionów karpackich;

2) Kulturowe konteksty i aspekty czasu przemijania (zespół G.4. Religijność i rytuał)

  • rok rozpoczęcia projektu; -  2012 r.
  • planowana data zakończenia projektu; - 2015 r.
  • funkcja w zespole; - członek
  • jednostki biorące udział w projekcie; - Instytut Archelogii i Etnologii PAN
  • jednostka organizująca; - 2) Instytut Archeologii i Etnologii PAN;
  • opis projektu; - 2) Kulturowe konteksty i aspekty czasu przemijania (zespół G.4. Religijność i rytuał)

Praktyka terenowa:

  • rokrocznie od podjęcia pracy zawodowej do 2006 r, funkcja; badacz, kierownik badań, prof. dr hab. Mirosława Drozd Piasecka; jednostka organizująca: Instytut Archeologii i Etnologii PAN.

Kariera zawodowa 

  • Muzeum Etnograficzne im. Seweryna Udzieli w Krakowie
    • (1968 -1969) – praktykant;
  • Komisja Etnograficzna PAN
    • (1974-1977) – sekretarz techniczny;
  • Instytut Archeologii i Etnologii PAN, Zakład Etnologii, (obecnie Ośrodek Etnologii i Antropologii Współczesności IAE PAN)
    • asystent (1975-1976);
    • starszy asystent (1977-1983);
    • adiunkt (1984 – 2005);
    • starszy dokumentalista (2006-2007);
    • docent (2008-2011),
    • profesor nadzwyczajny (2011 do chwili obecnej)

Stypendia:

  • kwerenda archiwalna, konsultacje naukowe, badania terenowe, udział w konferencjach, instytucja przyznająca stypendium, (wymiana bezdewizowa) - Instytuty Etnologiczne Akademii Nauk i Ośrodki Uniwersyteckie: Czechy, Słowacja, Ukraina,; Węgry

 Członkostwo w stowarzyszeniach, komitetach i organizacjach  naukowych

  • Polskie Towarzystwo Ludoznawcze – członek
  • Folklore Fellows an International Network of Folklorists – członek;
  • Komisja Etnograficzna PAN (obecnie PAU) – członek, od 2007-2011(sekretarz naukowy
  • Komisja do Badania Kultury Ludowej w Karpatach Komitetu Nauk Etnologicznych PAN - członek

Organizacja i popularyzacja nauki:

  • Udział w konferencjach naukowych; 
    • Polska,
    • Węgry,
    • Ukraina,
    • Estonia
  • Dziedziny aktywności popularyzatorskiej:
    • zajęcia fakultatywne dla młodzieży (nt. wierzeń demonologicznych i tradycyjnego obrzędu weselnego)
    • audycja w programie „Radia Kraków”(nt. obrzędu zaślubin)
    • nagranie dla TV (nt. funkcjonowania przesądów we współczesnych czasach)
    • wywiad dla pisma ezoterycznego + publikacja (nt. wierzeń w istoty demoniczne w kulturze ludowej).

Bibliografia

Publikacje:

  • 1976 

Zbiory etnograficzne z Nowej Gwinei w Polsce, Zeszyty Naukowe UJ. Prace Etnograficzne z. 9, s. 105-109.

  • 1980  

Z zagadnień kultury duchowej na Nowej Gwinei, Informacje Misyjne nr 1, s. 23-26.

  • 1981

Beliefs and Magical Procedures for the Protection of Farms in the Polish Carpathians, Ethnographica et Folkloristica Carpathica, t. 2, Debrecen, s. 105-111.

Urok w aspekcie działań magiczno-religijnych, Lud t.65, s. 91-104.

  • 1982

Wierzenia demonologiczne we wsi Obidza w świetle badań empirycznych, Lud t. 66, s. 113-149.

 Wierzenia i zabiegi magiczne zabezpieczające zagrodę, Etnografia Polska, t. 26, z. 1, s. 277-283.

  • 1983  

Ludowe wierzenia w demony wodne, Rocznik Muzeum Etnograficznego w Krakowie,  t. 8, s. 49-55.

  • 1984

Wierzenia w istoty nadzmysłowe, Etnografia Polska,  t. 28, z. 1, s. 223-250.

Psychologic and Socio-Religious Aspects of Beliefs in Supernatural Beings of the Inhabitants of the Carpathian Villages, Ethnologia Polona, t. 10, s. 91-107.

  • 1985

Rośliny jako magiczne środki apotropeiczne w polskiej demonologii ludowej i magii, A. Paluch (red.), Etnobotanika. Materiały Pierwszego Ogólnopolskiego Seminarium Etnobotanicznego, Kolbuszowa 19-20 VII 1980 (Uniwersytet Wrocławski), s. 57-82.

Wierzenia demonologiczne [w:] A. Kowalska-Lewicka (red.), Studia z kultury ludowej Beskidu Sądeckiego, Prace Komisji Etnograficznej, s. 91-116.

  • 1988

Twórca ludowy [w:] Przeglądy i opinie, Zaranie Śląskie  R. 50, nr 3-4/87, s. 423-430.

Demon wodny czyli rzecz o utopcu, Zaranie Śląskie  R. 51, nr 3-4, s. 330-348.

Demonological Symbols Associated with Human Behaviour in Polish Carpathians, Ethnologia Polona, t. 14,s. 23-32.

  • 1991  

Designing a Fieldwork Strategy. Experiences and Suggestions [w:] Materials of Folklore Felllows’ Summer School (an international training course for the study of Folklore and traditional culture at the University of Turku, Finland.

  • 1992  

Wierzenia demonologiczne [w:] Górale Beskidu Żywieckiego, Biblioteka Etnografii Polskiej, nr 47, s. 169-191.

  • 1995

Witches and Sorcery in the Folktales of Polish Carpathian Villages [w:] Artes Populares 16-17, t. 2, Folk Narrative and Cultural Identity. 9th Congres of the International Society for Folk – Narrative Research, Budapest 10-17 VI 1989 Budapest, s. 521-527.

Demonoloogiliste Uskumuste Maailmas [w:] Rahvausand Tanapaeval, Toimetamid Mall Hiiemae ja Mare Koiva, Eesti TA Eesti Keele Institut, Eesti TA Eesti Kirjandus muuseum,Tartu, s. 218-222.

In the Range of Demonological Beliefs [w:] M. Koiva, K. Vassiljeva (red.), Folk Beliefs Today, (Estonian Academy of Sciences. Institut of the Estonian Language and Estonian Museum of Literature), Tartu s. 265-269.

  • 1996

Magia Czasu Śmierci, [w:] Z. P u c k o (red.) Zeszyty Interwencji Kryzysowej, nr 5/1995, (Ośrodek Interwencji Kryzysowej), Kraków s. 25-38.

O góralskim weselu (zapiski z terenu), Wierchy, nr 61 za 1995, s. 221-222.

  • 1997  

(współautor Z. Szromba - Rysowa) Pożywienie i podróżny. Wpływ migracji, imigracji oraz turyzmu na tradycyjne pożywienie etniczne. 11 Międzynarodowa Konferencja poświęcona etnologicznym badaniom nad pożywieniem, Cypr 2-8 VI 1996, [w:] Kronika, Etnografia Polska, t. 41,z. 1-2,s. 255-258.

  • 1998

Kalendarium i działalność naukowo-badawcza Pracowni Etnologii IAE PAN w Krakowie, (http://www.iaepan.edu.pl).

Witch and Sorcery in Folk Tales of Polish Carpathian Villages [w:] Etnografica et Folkloristica Carpathica, t. 9-10, Debrecen, s. 117-124.

  • 1999

The Magic of the Time of Death. A Contribution to the Study of Funeral Customs in the Carpathian Villages [w:] Ethnological and Anthropological Approaches to the Study of Death. International Symposium 5-8 November 1998, Etnolog 9/1999, part 1, Ljubljana, s. 117-126.

The Magic of the Time of Death. A contribution to the Study of Funeral Customs in the Carpathian Villages, {http//:www.etno-muzej.si/paf./0354-0316_09_Lehr_magicnost.pdf).

  • 2000

Gifts of Nature: Mushrooms [w:] P. Lysaght (red.) Food from Nature. Attitudes, Strategies and Culinary Practices. Proceedings of the 12th Conference of the International Commision for Ethnological Food Research, Umeå and Frostviken, Sveden 8-14 June 1998, Uppsala, s. 155-169.

Zawiadomienia o śmierci. Z badań nad zwyczajami pogrzebowymi na Podhalu, Lud t. 84, s. 65-82.

(współautor D. Tylkowa) Wiadomości o regionie [w:] D. Tylkowa (red.), Podhale. Tradycja we współczesnej kulturze wsi, Biblioteka Etnografii Polskiej , t. 55, s. 11-78, (Instytut Archeologii i Etnologii PAN), Kraków.

Obrzędowość rodzinna [w:] D. Tylkowa (red.), Podhale. Tradycja we współczesnej kulturze wsi, Biblioteka Etnografii Polskiej t. 55, s. 305-343, Kraków.

Słownik wyrazów podhalańskich, [w:] D. Tylkowa (red.) Podhale. Tradycja we współczesnej kulturze wsi, Biblioteka Etnografii Polskiej t. 55, s. 421-437, Kraków.

  • 2001

Old Ages: Memory of Generations [w:] I. Nagy (red.), Times. Places. Passages. Ethnological Approaches in the New Millenium, 7th SIEF Conference, Budapest, April 23-28 2001, Abstracts, s. 83.

Pamięć pokoleń. Z badań nad problematyką starości we wsiach karpackich, Lud t. 85, s. 45-57, (Polskie Towarzystwo Ludoznawcze), Wrocław.

  • 2002

Od źródeł Wisły... Wiersze i gawędy Wiślan, A. Oczkowska (red.), słowo wstępne i biogramy twórców M. Oczkowski, (Stowarzyszenie „Grupa Twórców Wiślanie”), Wisła 2000, ss.360, [w:] Recenzje i noty recenzyjne, Lud t. 86, s. 289-294, (Polskie Towarzystwo Ludoznawcze), Wrocław.

Wątki demonologiczne w tradycji ustnej górali, Rocznik Podhalański t. 9 (za lata 2001 – 2002),s. 9-50, (Wydawnictwa Muzeum Tatrzańskiego im. Dra T. Chałubińskiego w Zakopanem), Zakopane.

  • 2003

Magia  Czasu  Narodzin [w:] Kowalska J., Szynkiewicz S., Tomicki R. [red.] Czas zmiany, czas trwania. Studia etnologiczne, Biblioteka Etnografii Polskiej nr 56, s. 151-164, Warszawa.

Oblicza starości, Etnografia Polska, t. 47, z. 1-2, s. 71-102.

  • 2004  

Old Age: The Memory of Generations [w:] A. Paládi-Kovács (red.), Times, Places, Passages. Ethnological Approaches in the New Millennium. Selected Papers of 7th SIEF Conference, (Akadémiai Kiadó, Budapest, Institute of Ethnology Hungarian Academy of Sciences), Budapest, s. 362-367.

  • 2006  

Niekochani zmarli, Etnografia Polska, t. 50, z. 1-2, s. 243-266.

  • 2007

U schyłku życia. Starość mieszkańców wsi Beskidu Śląskiego i Podhala, [red.] Drozd – Piasecka M., Kowalska J., Biblioteka Etnografii Polskiej  t. 57, (Wydawnictwo IAE PAN, DTP Krzysztof Anuszewski), Warszawa, ss. 352, ilustracji 111, tabel 5, diagramy 2, mapa 1.

„Jestem głodny (a)”. Przestrzeń jako kontekst zdarzeń codziennych, Lud t. 91, s. 207-229.

  • 2008  

U schyłku życia. Starość mieszkańców wsi Beskidu Śląskiego i Podhala (The twilight – Old age among village residents in the Silesian Beskid and Podhale regions) (w) Annual Report 2008 , Polish Academy of Sciences (Office of Sciences Promotion, PKiN), Warsaw (summary), ss. 21 - 22.

  • 2009   

Weather Wizards and Contemporary Protecting resources, Acta Ethnographica Hungarica, Folk Religion and Folk Beliefs in Central-Eastern Europe (Akadémiai Kiadó), vol. 54 (2), pp. 309-318, Hungary.

Between Magic, Religion and Knowledge. Supernatural Proveniences of some Illnesses [in] Magical and Sacred Medical World. A three-day International Conference on September 4-6, 2009 at the Pécs Committee of the Hungarian Academy of Sciences. (abstract), p.20.

Traditional and Rural Etiology as a Category of Cultural Phenomenon, Alimori Journal of Ethnology and Anthropology, Vol. 1, number 3, July 2009, (PAIDEA Publishing House, Bucharest University, Faculty of Foreign Languages and Literature), pp. 7 – 26 (with 1 Table and 6 Figures).

Czy katolik i ewangelik mogą być “braćmi”?, Etnografia Polska, t. 53, z. 1 - 2, s. 47 – 60.

  • 2010

Verbalized Word: a Magical Creator of the Reality, Alimori Journal of Ethnology and Anthropology, Vol. 1, number 3, July 2009, (PAIDEA Publishing House, Bucharest University, Faculty of Foreign Languages and Literature), Bucharest, vol. 1, number 4, 2010, pp. 7-22.

Demonologia ludowa, Czwarty wymiar nr 8 (sierpień 2010), s. 34-36 oraz nr 9 (wrzesień 2010), s. 34-35 (wywiad udzielony Michałowi Łuczyńskiemu, Studium Podyplomowe, Wydział Filologiczny UJ).

Wizerunki żebracze w kulturze polskiej. Od misji do gry, Halina Rusek, Agnieszka Pieńczak [red.] Etnologiczne i antropologiczne obrazy świata – konteksty i interpretacje. Prace ofiarowane Profesorowi Zygmuntowi Kłodnickiemu w 70. rocznicę urodzin,  (Uniwersytet Śląski w Katowicach), Katowice, s. 313-325.

fragm. recenzji wydawniczej publikacji Żyje, żyje duch słowiański. Rozważania nad ideą Słowiańszczyzny, Inga Kuźma, Paweł Schmidt [red.], (Wydawnictwo Adam Marszałek), Toruń (okładka).

Supernatural Origin of Diseases. Between Folk Knowledge, Magic and Religion – article, pp.27, 10 fig. 4 tab (Węgry).

  • 2011

Wizerunki żebracze w kulturze polskiej. Od misji do gry, (w:) Halina Rusek, Agnieszka Pieńczak [red.] Etnologiczne i antropologiczne obrazy świata – konteksty i interpretacje. Prace ofiarowane Profesorowi Zygmuntowi Kłodnickiemu w 70. rocznicę urodzin, (Uniwersytet Śląski w Katowicach), Katowice, s. 313-325.

  • 2012

Słów kilka o słowie czyli magicznej kreacji rzeczywistości (w:) Renata Hołda, Tadeusz Paleczny [red.] Ciekawość świata, ludzi, kultury…. Księga jubileuszowa ofiarowana Profesorowi Ryszardowi Kantorowi z okazji czterdziestolecia pracy naukowej. Kraków: Księgarnia Akademicka sp. z.o.o., s. 189-206.

  • 2013

The transcendental Side of life. Aquatic Demons in Polish Folkore (in.) Liisi Laineste, Dorota Brzozowska, Władysław Chłopicki [eds.] Estonia and Poland:Creativity and tradition in cultural communication. Vol. 2 Perspectives on national and regional identity. ELM Scholarly Press: Tartu, pp. 191 – 212.

Old Age and Cultural Identification. Ethnological Consideration. “Ethnologia Polona”, vol.33-34, 2012-2013, pp.75-92.

  • 2014

‘Świętowanie niecodzienne’ – tożsamościowy fenomen regionalnego dziedzictwa kulturowego. (Przykład Podhala i Beskidu Śląskiego). „Zarządzanie w kulturze”, vol.15, z.1. s.49-58.

  • 2014 - [2015]

Family Rites in Podhale „Ethnologia Polona”, vol. 35:2014, pp.125-144

Cultural Aspects of the Spiritual Legacy of Podhale Highlanders. Éthnologia Polona”, vol.35:2014, pp.181-210.

  • 2015

Soul in the Folk Imagination. Conception-Metamorhosis-Relations. „Romanoslavica”, vol. LI, 2/2015, pp. 87-100

„Ojczyzna przesiedlona”. Identyfikacja kulturowa polskich emigrantów wojennych w Londynie w perspektywie pokoleniowej. Etnologiczne studium przypadku. Kraków: Wydawnictwo Towarzystwo Autorów i Wydawców Prac Naukowych UNIVERSITAS, ss.368, il., diagramy, wykresy.

Dusza – kulturowy klucz do nieśmiertelności (w) Dorota Rembiszewska, Elżbieta Aftowicz, Ewa Masłowska [opr.] Streszczenia referatów na międzynarodową, interdyscyplinarną konferencję naukową, Świat oczyma duszy- Dusza w oczach świata. Antropologiczno-językowe wizerunki duszy w perspektywie międzykulturowej. Warszawa 15-17 październik 2015 roku, s. 36. (abstract)

  • 2015 [2016]

Od dożywocia do emerytury. Społeczno-kulturowe uwarunkowania strategii przetrwania (w) A. Janiak-Jasińska, K. Sierakowska, A. Szwarc [red.] Ludzie starzy i starość na ziemiach polskich od XVIII do XXI wieku (na tle porównawczym. Aspekty społeczno-kulturowe. Warszawa: DiG, t. 2, s. 123-150

Kulturowe paradygmaty starości w społecznościach lokalnych. Tradycja i współczesność (w) A. Janiak-Jasińska, K. Sierakowska, A. Szwarc [red.] Ludzie starzy i starość na ziemiach polskich od XVIII do XXI wieku (na tle porównawczym. Aspekty społeczno-kulturowe. Warszawa: DiG, t. 2, s. 411-428

Prace w druku

  • 2016

Dusza – kulturowy klucz do nieśmiertelności (w) Dorota Rembiszewska, Elżbieta Aftowicz, Ewa Masłowska [red.] Świat oczyma duszy- Dusza w oczach świata. Antropologiczno-językowe wizerunki duszy w perspektywie międzykulturowej. Warszawa 15-17 październik 2015 roku

Prace złożone i przygotowywane do druku

  • 2016

Fenomen ‘ofiara’ w przestrzeni kulturowej (Etnografia Polska)

Mentalna kondycja jednostki w rzeczywistości chaosu egzystencjalnego (mat.pokonferencyjne)

Home Instytut Pracownicy Lehr Urszula Marta, dr hab. prof. IAE PAN