Pracownicy Instytutu

Baniowska- Kopacz Ewa, dr

Kontakt

Ilustracja kontaktu

Adiunkt

Adres:
Ośrodek Etnologii i Antropologii Współczesności Kultura społeczności lokalnych

Email: Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie obsługi JavaScript.

Telefon: 12 422 48 65

Pobierz informację jako: Wizytówka

Dodatkowe informacje

Dodatkowe informacje:

Wykształcenie, stopnie i tytuł

  • Uniwersytet Jagielloński, Instytut Etnologii, 1986-1993, specjalizacja: etnolog,, tytuł pracy magisterskiej: Testamenty chłopskie epoki nowożytnej i ich znaczenie dla badań etnograficznych, promotor: prof. dr hab. Helena Madurowicz-Urbańska
  • tytuł  pracy doktorskiej: Współczesna wieś karpacka w Polsce w aspekcie współdziałania i pomocy wzajemnej, promotor:doc. dr hab. Danuta Tylkowa, obroniona pod kierunkiem dr hab. Iwony Kabzińskiej prof. IAE PAN w 2005 roku.

Języki obce

  • język angielski - znajomość dobra
  • język rosyjski - znajomość dobra
  • język czeski -znajomość czynna

 

Praca badawcza

 

Obszary zainteresowań zawodowych:

  • epoka i obszar geograficzny: Ramy chronologiczne zainteresowań obejmują okres od połowy XIX wieku do współczesności. Etnograficzne badania terenowe prowadzone były głównie na obszarach górskich w Polsce: w Beskidzie Śląskim, Żywieckim, na Podhalu, a także na obszarze Wielkiej Niziny Węgierskiej w Zsombo koło Szeged.
  • zagadnienia: Główne kierunki prowadzonych badań: przemiany kultury społeczności wiejskich, współdziałanie i pomoc wzajemna, społeczność wiejska w kontekście klęsk elementarnych, pogranicza kulturowe, społeczności lokalne, elity społeczności lokalnych.

Zakończone projekty badawcze:

1) Architektura ludowa Podhala; jeden z wykonawców/badaczy;

  • 1996-1999 
  • ierownik projektu Danuta Tylkowa
  • IAE PAN
  • Projekt badawczy był realizacją ostatniego etapu prac nad opracowaniem monografii czterech regionów górskich: Beskidu Śląskiego, Sądeckiego, Żywieckiego i Podhala.
  • Celem projektu było ukazanie zmieniającej się rzeczywistości i roli tradycji w życiu mieszkańców Podhala. Prace zaplanowano na szeroką skalę, dążono bowiem do zebrania materiałów przedstawiających różne dziedziny życia i kultury tego regionu. Zgromadzono materiały dotyczące architektury, stroju, pożywienia, zwyczajów dorocznych i rodzinnych, lecznictwa ludowego, gospodarki rolno-hodowlanej, a także zajęć pozarolniczych – rzemiosła i przemysłu wiejskiego. Projekt zakończył się w 1999 roku publikacją, Podhale. Tradycja we współczesnej kulturze wsi, pod redakcją Danuty Tylkowej, Kraków 2000.
  • Publikacje: Baniowska E., 2000, Architektura ludowa, [w:] D. Tylkowa (red.) Podhale. Tradycja we współczesnej kulturze wsi, [w:] J. Kowalska (red.) Biblioteka Etnografii Polskiej, nr 55, s. 171-217, Kraków (współautor K.Jagiełła); Baniowska E. 2006, Zakopiańskie budownictwo drewniane i jego żydowskie motywy, [w:] U. Siekacz, W. Mielewczyk (red.) „Żydzi na wsi polskiej” Sesja Naukowa, Szreniawa 26-27 VI 2006, (wyd.) Muzeum Narodowe Rolnictwa i Przemysłu Rolno-Spożywczego w Szreniawie, s. 97-107, Szreniawa (współautor B. Szmoniewski)

2)  Współdziałanie i pomoc wzajemna we współczesnej wsi karpackie

  • 2000-2004 
  • kierownik projektu;
  • główny wykonawca; IAE PAN;
  •  Wobec coraz częściej obserwowanego merkantylnego stosunku do otaczającej rzeczywistości, postanowiono pytanie o status pomocy wzajemnej we współczesnej społeczności wiejskiej. Instytucja pomocy wzajemnej zdaniem wielu badaczy ma uzasadnienie w sytuacji, gdy mamy do czynienia ze społecznością zamkniętą, w znacznym stopniu izolowaną, obejmującą i regulującą prawie wszystkie funkcje życia społecznego i gospodarczego. Intensyfikacja zmian społecznych i gospodarczo-ekonomicznych jakie nastąpiły po roku 1989, dająca z jednej strony duże możliwości rozwoju, przyczyniła się do przemian w sposobie postrzegania gospodarstwa i gospodarowania. Zaistniała sytuacja sprzyjała powrotowi do klasycznego tematu współdziałania i pomocy wzajemnej oraz poszukiwania odpowiedzi na pytanie jak funkcjonuje (czy jeszcze funkcjonuje) w społecznościach wiejskich instytucja pomocy wzajemnej.
  • Publikacje: Baniowska-Kopacz E.2008, Współdziałanie i pomoc wzajemna a współczesna społeczność społeczność wiejska, [w:] Tanulmányok a magyarországi bolgár, görög, lengyel, örmény, ruszin nemzetiség néprajzából, T. 7, (wyd.) Magyar Néprajzi Társaság Hungarian Ethnographical Society Budapest, s. 163-178, Budapeszt

3) KBN grant promotorski nr 2 H01H 062 25, Współczesna wieś karpacka w Polsce w aspekcie współdziałania i pomocy wzajemnej,

  • 09.10.2003-09.04.2005
  • główny wykonawca,
  • kierownik projektu doc. dr hab. Danuta Tylkowa.
  • Celem projektu było przedstawienie wybranych do badań wsi (Jaworzynka w Beskidzie Śląskim i Kamesznica w Beskidzie Żywieckim) poprzez analizę instytucji pomocy wzajemnej i współdziałania, które w społeczności tradycyjnej dotyczyło nieomal wszystkich dziedzin życia gospodarczego, społecznego i rodzinnego. W projekcie dążono do określenia roli, jaką współcześnie odgrywa pomoc wzajemna w życiu społeczności wiejskiej Funkcjonowanie instytucji pomocy wzajemnej we współczesnej społeczności wiejskiej uznano za wiarygodne odzwierciedlenie zachodzących przemian, odnoszących się praktycznie do wszystkich sfer życia: rodzinnego, społecznego i gospodarczego. Projekt zakończono napisaną i obronioną, 30.05.2005 roku, rozprawą doktorską Współczesna wieś karpacka w Polsce w aspekcie współdziałania i pomocy wzajemnej (msp. w archiwum IAE PAN).
  • Publikacje: Baniowska-Kopacz E. Teoria wymiany w kontekście  współdziałania i pomocy wzajemnej, Analecta Archaeologica Ressoviensia, Uniwersytet Rzeszowski (w druku)

4) Pogranicze jako przestrzeń kulturowa na przykładzie wybranych regionów karpackich,

  • 2005-2008
  • główny wykonawca,
  • IAE PAN,
  • kierownik projektu.
  • Pojęcie pogranicza w sposób naturalny kojarzy się z pojęciem granicy, a więc linii rozdzielającej pewne terytorium. Może nią być granica państwowa czy granica odzwierciedlająca podziały: wewnątrzpaństwowe – administracyjne (województw, powiatów, gmin, poszczególnych gospodarstw, pól, miasta, dzielnic, itd.), regionalne, geograficzne i in. Jednakże pogranicze jest zawsze pewną przestrzenią i może odnosić się zarówno do określonego terytorium, wyposażonego w określone cechy kulturowe, jak i do przestrzeni wyznaczanej symbolicznie, ale może to być także przestrzeń psychologiczna, mentalna. Jest to obszar gdzie zachodzą specyficzne procesy społeczno kulturowe. Eksplorację terenową prowadzono na terenie dwóch sąsiadujących ze sobą wsi: żywieckiej Kamesznicy i śląskiego Koniakowa. Między tymi wsiami przebiega granica wioskowa, na którą nakładała się granica administracyjna-państwowa i regionalna-etnograficzna.
  • Publikacje: Baniowska E. 2006, Pogranicze jako strefa kulturowa. Przykład beskidzkiego pogranicza Małopolski i Śląska, [w:] Tanulmányok a magyarországi bolgár, görög, lengyel, örmény, ruszin nemzetiség néprajzából, T. 6, (wyd.) Magyar Néprajzi Társaság Hungarian Ethnographical Society Budapest, s. 65-78, Budapeszt

Obecnie realizowane projekty badawcze:

1) Elity społeczności lokalnej, główny wykonawca

  • 2009-
  • planowane zakończenie 2013
  • IAE PAN,
  • kierownik projektu.

Kariera zawodowa 

  • Instytut Archeologii i Etnologii PAN
    • od 1 listopada 1996 – do teraz
    • 1996 -2004 – asystent w Pracowni Etnologii w Krakowie
    • 2004.-2005. – etnograf w Pracowni Etnologii w Krakowie
    • 2005.- do teraz – adiunkt w Pracowni Etnologii w Krakowie
    • 2009.- kierownik Pracowni Etnologii w Krakowie

Stypendia:

  • 4-17 IX 2000  Instytut Etnologii Węgierskiej Akademii Nauk, Celem pobytu było zebranie materiałów z zakresu zagadnienia pomocy wzajemnej i współdziałania. W czasie stypendium uczestniczyłam w badaniach terenowych prowadzonych w Zsombo (rejon Szeged). Tematem badań były współczesne przeobrażenia wsi węgierskiej w kontekście zmian systemowych, przede wszystkim zaś w kontekście prywatyzacji dużych gospodarstw rolnych. W czasie badań miałam możliwość obserwowania (a także wykonania dokumentacji fotograficznej) pomocy sąsiedzkiej w ramach jednej społeczności, pomiędzy poszczególnymi, indywidualnymi gospodarstwami rolnymi.
  • 13-25 VI 2011 Instytut Etnologii Węgierskiej Akademii Nauk; Celem pobytu stypendialnego było zgromadzenie materiałów na temat opracowywanego zagadnienia identyfikacji kulturowej społeczności lokalnej oraz relacji jakie zachodzą między elitami tej społeczności a jej członkami, w kontekście realiów historyczno-społecznych. Przedmiotem zainteresowania były różnego rodzaju działania podejmowane przez przedstawicieli lokalnych elit i ich oddźwięk wśród badanej społeczności. W czasie pobytu stypendialnego zbierano materiały dotyczące m.in. tzw. domów tańca, ich genezy, osób związanych z ich zakładaniem i swoistego ruchu społecznego jaki wytworzył się wokół tej instytucji. Przeprowadzono kwerendę biblioteczna bogatej literatury związanej z „domami tańca”, a także przeprowadzono rozmowy z osobami związanymi z tym ruchem.

 Członkostwo w stowarzyszeniach, komitetach i organizacjach  naukowych

  • członek Polskiego Towarzystwa Ludoznawczego

Organizacja i popularyzacja nauki:

  • Udział w konferencjach naukowych;
    • Międzynarodowa Etnologiczna Szkoła Letnia oraz Konferencja Naukowa pt. "Pogranicza etnologiczno-kulturowe w badaniach etnologicznych", Kazimierz Dolny nad Wisłą 1-7 X 2006 r. Wygłosiłam referat: Pogranicze jako strefa kulturowa. Przykład beskidzkiego pogranicza Małopolski i Śląska.
    • Konferencja Komunikacja i dialog kultur w Będlewie koło Poznania (13-15 czerwca 2008), z referatem pt. "Swoi i Obcy w społeczności lokalnej – przykład dialogu w kontekście działań dla wspólnego dobra".
    • Seminarium interdyscyplinarne „Człowiek – Kultura – Społeczeństwo” zorganizowane przez Uniwersytet w Rzeszowie (listopad 2008 oraz styczeń, luty i marzec 2009)
  • Udział w organizacji konferencji naukowych:
    • Udział w organizacji i obradach konferencji antropologicznej Lato w mieście. Różne oblicza kultury, Kraków 25-26.06.2009.

Bibliografia

Publikacje:

  • 2000

Baniowska E. 2000, Architektura ludowa, [w:] D. Tylkowa (red.) Podhale. Tradycja we współczesnej kulturze wsi, [w:] J. Kowalska (red.) Biblioteka Etnografii Polskiej, nr 55, s. 171-217, Kraków (współautorstwo K. Jagiełła)

Baniowska E. 2000, Bibliografia, , [w:] D. Tylkowa (red.) Podhale. Tradycja we współczesnej kulturze wsi, [w:] J. Kowalska (red.) Biblioteka Etnografii Polskiej, nr 55, s. 439-453, Kraków

  • 2003

Baniowska E. 2003, "Chłopski świat" w świetle ksiąg sądowych wiejskich, [w:] J. Kowalska, S. Szynkiewicz, R. Tomicki (red.) Czas zmiany, czas trwania. Studia etnologiczne, [w:] J. Kowalska (red.) Biblioteka Etnografii Polskiej, nr 56, s. 117-132, Warszawa

  • 2006

Baniowska E., 2006, Zakopiańskie budownictwo drewniane i jego żydowskie motywy, [w:] U. Siekacz, W. Mielewczyk (red.) „Żydzi na wsi polskiej” Sesja Naukowa, Szreniawa 26-27 VI 2006, (wyd.) Muzeum Narodowe Rolnictwa i Przemysłu Rolno-Spożywczego w Szreniawie, s. 97-107, Szreniawa (współautorswo B. Szmoniewski)

Baniowska E. 2006, Pogranicze jako strefa kulturowa. Przykład beskidzkiego pogranicza Małopolski i Śląska, [w:] Tanulmányok a magyarországi bolgár, görög, lengyel, örmény, ruszin nemzetiség néprajzából, T. 6, (wyd.) Magyar Néprajzi Társaság Hungarian Ethnographical Society Budapest, s. 65-78, Budapeszt.

Baniowska E. 2006, A hatarsav mint kulturalis terulet, [w:] Tanulmáyok a Magyaroszági Bolgár , Gőrőg, Lengyel, Őrmény, Ruszin Nemzetiségek Neprajzából – Studies on the Ethnology of Armenian, Bulgarian, Greek, Polish and Rusinian Minorities in Hungary, Vol.6, p. 79-88, Budapeszt.

  • 2008

Baniowska-Kopacz E.2008, Współdziałanie i pomoc wzajemna a współczesna społeczność społeczność wiejska, [w:] Tanulmányok a magyarországi bolgár, görög, lengyel, örmény, ruszin nemzetiség néprajzából, T. 7, (wyd.) Magyar Néprajzi Társaság Hungarian Ethnographical Society Budapest, s. 163-178, Budapeszt.

Baniowska-Kopacz E. 2008, Együttműködés és kölcsönös segítés a mai falusi társadalomban, [w:] Eperjessy Ernő (red.), Tanulmáyok a Magyaroszági Bolgár , Gőrőg, Lengyel, Őrmény, Ruszin Nemzetiségek Neprajzából – Studies on the Ethnology of Armenian, Bulgarian, Greek, Polish and Rusinian Minorities in Hungary, Vol. 7, p. 179-190, Budapest.

  • 2011

Baniowska-Kopacz E. 2011, „Swoi” i „obcy” w społeczności lokalnej. Przykład dialogu w kontekście działań dla wspólnego dobra. [w:] H. Rusek, A. Pieńczak (red.), Etnologiczne i Antropologiczne obrazy świata - konteksty i interpretacje. Prace ofiarowane Profesorowi Zygmuntowi Kłodnickiemu w 70 rocznicę urodzin, s. 291-300, Cieszyn-Katowice.

  • w druku

Baniowska-Kopacz E. 2012, Teoria wymiany w kontekście  współdziałania i pomocy wzajemnej, Analecta Archaeologica Ressoviensia, Uniwersytet Rzeszowski

Home Instytut Pracownicy Baniowska- Kopacz Ewa, dr