Pracownicy Instytutu

Purowski Tomasz, dr

Kontakt

Ilustracja kontaktu

Kierownik Zespołu

Adres:
Ośrodek Interdyscyplinarnych Badań Archeologicznych Między Bałtykiem i Adriatykiem: ludzie, idee, rzeczy

Email: Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie obsługi JavaScript.

Telefon: 22 620 28 81 wew. 171

Pobierz informację jako: Wizytówka

Dodatkowe informacje

Dodatkowe informacje:

Wykształcenie, stopnie i tytuł

  • Instytut Archeologii Uniwersytetu Warszawskiego w Warszawie, studia na kierunku archeologia Wydziału Historycznego w latach 1993/94-1997/98; tytuł pracy magisterskiej: Materiały z cmentarzyska w Ożumiechu, gm. Krzynowłoga Mała, woj. ostrołęckie, na tle grupy północnomazowieckiej kultury łużyckiej, promotor: prof. dr hab. Łucja Okulicz-Kozaryn oraz prof. dr hab. Jerzy Okulicz-Kozaryn.
  • Praca doktorska pod tytułem: Wyroby szklane w kulturze łużyckiej w międzyrzeczu Noteci i środkowej Odry, promotor: prof. dr hab. Maria Dekówna, obroniona 28 października 2009 r. w IAE PAN.

 

Praca badawcza

 

Obszary zainteresowań zawodowych:

  • epoka brązu i wczesna epoka żelaza w Europie;
  • kultury: łużycka, pomorska, kurhanów zachodniobałtyjskich i lateńska;
  • szklarstwo, bursztyniarstwo;
  • badania składu chemicznego.

Zakończone projekty badawcze

1) Osada obronna z wczesnej epoki żelaza w Tarławkach, pow. Węgorzewo, woj. warmińsko-mazurskie.

  • lata realizacji projektu: 2002-2003.
  • wykonawca: Tomasz Purowski.
  • projekt realizowany w ramach planu naukowego IAE PAN.
  • opis projektu: opracowanie wyników wykopalisk osady w Tarławkach, badanej w latach 1971 i 1973 przez Jerzego Okulicza. Odsłonięto wówczas kilkadziesiąt palenisk i jam o różnym przeznaczeniu (w tym 2 „warsztaty odlewnicze”) oraz ponad 100 wgłębień po kołkach i słupach (niektóre związane były z konstrukcjami obronnymi) pochodzących z kilku etapów osadniczych. Pozyskano bogaty materiał zabytkowy, na który składały się przedmioty gliniane, kościane i rogowe, kamienne i krzemienne, a także metalowe i szklane. Analiza materiału ceramicznego upoważnia do przyjęcia hipotezy, że osada w Tarławkach została założona w I fazie rozwojowej kultury kurhanów zachodniobałtyjskich (wg podziału Ł. Okulicz 1970), zaś opuszczona w fazie III.
  • publikacje: T. Purowski 2008, Wyniki badań wykopaliskowych osady obronnej w Tarławkach, pow. Węgorzewo. Wiadomości Archeologiczne LX: 1-26; T. Purowski 2009, Ceramika z osady obronnej ludności kultury kurhanów zachodniobałtyjskich w Tarławkach, pow. Węgorzewo. (w:) Ceramika bałtyjska. Tradycje i wpływy. Materiały z konferencji, Białystok 21-23 września 2005 roku, 13-34. Białystok.

2)  Wyroby szklane w kulturze łużyckiej w Polsce południowo-zachodniej.

  • lata realizacji projektu: 2004-2007.
  • wykonawca: Tomasz Purowski.
  • projekt realizowany w ramach planu naukowego IAE PAN.
  • opis projektu: na obszarze międzyrzecza Noteci i środkowej Odry zarejestrowano do tej pory 110 stanowisk kultury łużyckiej (niemal wszystkie z okresu halsztackiego, a tylko pojedyncze z epoki brązu), na których odkryto około 5650 paciorków, przynajmniej 1 główkę szpili, 1 pacior zdobiący kabłąk zapinki oraz 1 zawieszkę ze szklanym wisiorem. Celem pracy było usystematyzowanie zabytków szklanych znanych z tego terenu, zarówno pod względem formy, techniki wykonania, jak i składu chemicznego szkła.
  • publikacje: T. Purowski 2007, Przedmioty szklane odkryte na grodzie ludności kultury łużyckiej w Wicinie, stan. 1. Archeologia Środkowego Nadodrza V: 75-172. Zielona Góra; T. Purowski 2007, Evidence of winding technique on glass beads discovered at the Lusatian Culture stronghold in Wicina, site 1. Archaeologia Polona 45: 27-34; T. Purowski 2008, Badania techniki wyrobu paciorków szklanych okresu halsztackiego metodami petrograficznymi. Archeologia Polski LIII (z. 1): 7-24; T. Purowski 2012, Wyroby szklane w kulturze łużyckiej w międzyrzeczu Noteci i środkowej Odry. Studium archeologiczno-technologiczne, Warszawa.

3) Znaleziska związane ze szklarstwem oraz okazy z kwarcu z osady północnej w Janowie Pomorskim.

  • lata realizacji projektu: 2009-2012.
  • wykonawcy: Maria Dekówna i Tomasz Purowski.
  • raca wykonana na zlecenie Muzeum Archeologiczno-Historycznego w Elblągu.
  • opis projektu: opracowanie obejmuje 91 znalezisk wiążących się ze szklarstwem oraz 3 płytki z kwarcu i 1 bryłkę tego surowca. W pierwszej grupie znalezisk przeważają paciorki szklane zrobione różnymi technikami (wyciągania, nawijania, spiekania), ale są w niej też pojedyncze fragmenty naczyń, guzy, bryłki szkła, a także bryłka gliny z naciekami szklistymi. Zbadano skład chemiczny szkła 38 okazów, a z 7 pobrano szlify celem określenia techniki ich wykonania. Przeanalizowano też skład kwarcu 3 przedmiotów. Analizy te wykonano w Instytucie Geochemii, Mineraologii i Petrologii Wydziału Geologii Uniwersytetu Warszawskiego. Na podstawie szczegółowej analizy cech formy, techniki produkcji przedmiotów oraz technologii wytopu masy szklanej i przy wykorzystaniu obfitego materiału porównawczego stwierdzono, że prawie wszystkie te przedmioty pochodzą z wczesnego średniowiecza (pojedyncze okazy można przypisać kulturze łużyckiej) i stanowią import z ośrodków muzułmańskich, rzadziej - bizantyńskich, lub z warsztatów działających w strefie nadbałtyckiej, wykorzystujących technologie wschodnie, sporadycznie – zachodnioeuropejskie. Badania ujawniły kilka nowych, nieznanych dotychczas faktów dotyczących szklarstwa wczesnośredniowiecznego.
  • publikacje: Maria Dekówna, Tomasz Purowski, Znaleziska związane ze szklarstwem oraz okazy z kwarcu ze stanowiska Janów Pomorski 1, (w:) Janów Pomorski, stan. 1. Wyniki ratowniczych badań archeologicznych w latach 2007-2008, vol. I:3, Analizy, M. Bogucki, B. Jurkiewicz eds, Elbląg 2012, s. 65-260.

4) Paciorki szklane z cmentarzyska w Bodzi, gm. Lubanie, woj. kujawsko-pomorskie, stan 1.

  • lata realizacji projektu: 2010-2011 (w tym czasie powstał - w ramach planu naukowego T. Purowskiego w IAE PAN - Katalog biżuterii szklanej z cmentarzyska w Bodzi; planowana data zakończenia całego projektu: 2014 r.).
  • wykonawcy: Maria Dekówna i Tomasz Purowski.
  • projekt realizowany częściowo w ramach planu naukowego IAE PAN.
  • opis projektu: przedmiotem opracowania są 253 paciorki pochodzące głównie ze starszej fazy istnienia cmentarza w Bodzi (koniec X i początek XI w.); tylko 1 grób zawierający te ozdoby należy do młodszej fazy (koniec XI-XII lub przełom XI i XII w.). Paciorki reprezentują 2 podstawowe metody wytwarzania: wyciągania i nawijania. W Laboratorium Bio- i Archeometrii IAE PAN w Warszawie wykonano analizę składu chemicznego szkła 18 okazów. W omawianym zbiorze wyróżniają się paciorki zrobione z wyciąganej rurki szklanej ciętej na proste odcinki, barwy czerwonej (wśród barwników tego szkła występuje złoto), okazy z szafirowego szkła wykonane techniką nawijania, zdobione rombami ze srebra, oraz produkowane tą samą techniką paciorki z dwuwarstwowego szkła dekorowane folią złotą i srebrną. Okazy w/w typów są prawdopodobnie importami ze Wschodu: z pracowni muzułmańskich i bizantyńskich. Badania omawianego zbioru ujawniły rzadko spotykane lub dotychczas nieznane rozwiązania technologiczne stosowane w szklarstwie wczesnośredniowiecznym.
  • Publikacje: przewidziane są 2 publikacje - 1. Skrócona (bez katalogu) w języku angielskim (w 2013 r.) i 2. Obszerna (z katalogiem) w języku polskim (w 2014/2015 r.) Ad 1: Maria Dekówna, Tomasz Purowski, Glass beads, [w:] Bodzia. New Quality of cemeteries from the Late Viking Age, A. Buko red.

5) Technologia wyrobu przedmiotów szklanych z wczesnej epoki żelaza odkrytych w międzyrzeczu Odry i Wisły.

  • lata realizacji projektu: 2010-2012
  • funkcja w zespole - kierownik
  • jednostki biorące udział w projekcie - Instytut Archeologii i Etnologii PAN oraz Wydział Chemii UW
  • jednostka organizująca - IAE PAN
  • jednostka finansująca badania – Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego
  • opis projektu – celem projektu było przeprowadzenie studiów nad przedmiotami szklanymi z wczesnej epoki żelaza odkrytych na obszarze Polski. Badania skoncentrowane były przede wszystkim na technologii wyrobu wymienionych zabytków.Do analiz wybrano biżuterię ze stanowisk kultury łużyckiej i pomorskiej (cmentarzyska, osady, skarby).

 Praktyka terenowa:

  • badania wykopaliskowe w: Wyszemborku, stan. II (1995 r.), Wyszemborku, stan. „Ptasia Wyspa” (1996 r.), Neuenhagen, Niemcy (1996 i 1997 r.), Nowym Dworze (1999 r.), Chrząstowie Folwarcznym (2000 r.), Parzęczewie (2000 r.), Bocheniu (2000 r.), Nasielsku (2001, 2004 r.), Klimach (2004 r.), Wilczycach (2013 r.).
  • ratownicze badania wykopaliskowe w: Falentach Dużych (1999 r.), Lipinach Starych (2000 r.), Skierniewicach (2001 r.).
  • udział w badaniach geofizycznych prowadzonych przez dra hab. K. Misiewicza w okolicach Gniewu (2000 r.) oraz Fuldy, Niemcy (2001 r.).

Kariera zawodowa 

  • Instytut Archeologii i Etnologii PAN w Warszawie:
    • od 1999 r. na stanowisku asystenta;
    • od 1 stycznia 2010 r. na stanowisku adiunkta.

Działalność redakcyjna i edytorska:

  • Praca w periodyku „Archeologia Polski”:
    • lata 2001-2007 - na stanowisku Sekretarza Redakcji;
    • od 2008 r. - na stanowisku Zastępcy Redaktora.

Członkostwo w stowarzyszeniach, komitetach i organizacjach  naukowych

  • Od 2005 r. funkcja Sekretarza Polskiego Komitetu Narodowego Association Internationale pour l’Histoire du Verre - Międzynarodowego Stowarzyszenia do Badań Historii Szkła.

Bibliografia

  • 2000

T. Purowski, Kubek odkryty na cmentarzysku w Ożumiechu, gm. Krzynowłoga Mała, na tle naczyń typu „ulwóweckiego”. Światowit, n.s., II (XLIII), fasc. B: 210-220.

  • 2001

T. Purowski, Kamienny topór z Łubienicy, pow. pułtuski, Wiadomości Archeologiczne LIV: 164.

T. Purowski, Wstępne wyniki badań przeprowadzonych w latach 1980, 1982-1984 na cmentarzysku kultury łużyckiej w Ożumiechu, na północnym Mazowszu. (w:) Officina archaeologica optima. Studia ofiarowane Jerzemu Okuliczowi-Kozarynowi w siedemdziesiątą rocznicę urodzin, 179-184. Warszawa.

T. Purowski, (rec.) Rastko Vasić, Die Fiebeln im Zentralbalkan (Vojvodina, Serbien, Kosovo und Makedonien), Prähistorische Bronzefunde, Dział XIV, tom 12, Stuttgart 1999, 141 ss., 70 tablic poza tekstem. Archeologia Polski XLVI (z. 1-2): 153-159.

  • 2002

T. Purowski, Bibliografia prac prof. dr. hab. Zbigniewa Bukowskiego. Archeologia Polski XLVII (z. 1-2): 20-38.

  • 2003

T. Purowski, Cmentarzysko kultury łużyckiej w Ożumiechu na północnym Mazowszu, Warszawa, pp. 157.

T. Purowski, Czy należy odrzucić termin „kubek typu elbląskiego?”. Archeologia Polski XLVIII (z. 1-2): 244-248.

T. Boroń, T. Purowski, Bibliografia prac dr. Jana Fiedorczuka. Archeologia Polski XLVIII (z. 1-2): 284-285.

  • 2004

T. Purowski, (rec.) Wielkie cmentarzyska z epoki brązu i wczesnej epoki żelaza, Polska Akademia Nauk, Komitet Nauk Pra- i Protohistorycznych, Prace, tom V, M. Gedl red., Warszawa 2002, 355 ss., liczne ryciny w tekście, indeks. Archeologia Polski XLIX (z. 1-2): 167-170.

  • 2005

T. Purowski, Problemy badań nad kulturą grobów kloszowych na Mazowszu. (w:) Archeologia Mazowsza i Podlasia w roku 2000. Osiągnięcia i problemy, Archeologia Mazowsza i Podlasia. Studia i Materiały II: 93-107. Warszawa.

T. Purowski, Wprowadzenie, (w:) M. Starynowicz, Badania fizykochemiczne paciorków szklanych odkrytych na grodzisku ludności kultury łużyckiej w Wicinie. Archeologia Polski L (z. 1-2): 23-24.

T. Purowski, Protokół z posiedzenia plenarnego Polskiego Komitetu Narodowego Association Internationale pour l’Histoire du Verre w dniu 16 grudnia 2005 r. (fragment). Skarbiec Ducha Gór 4 (36): 11.

  • 2006

T. Purowski, (rec.) Marek Gedl, Die Fibeln in Polen, Prähistorische Bronzefunde, dział XIV, tom 10, Stuttgart 2004. Archeologia Polski LI (z. 1-2): 214-218.

  • 2007

T. Purowski, Przedmioty szklane odkryte na grodzie ludności kultury łużyckiej w Wicinie, stan. 1. Archeologia Środkowego Nadodrza V: 75-172. Zielona Góra.

T. Purowski, Evidence of winding technique on glass beads discovered at the Lusatian Culture stronghold in Wicina, site 1. Archaeologia Polona 45: 27-34.

  • 2008

T. Purowski, Badania techniki wyrobu paciorków szklanych okresu halsztackiego metodami petrograficznymi. Archeologia Polski LIII (z. 1): 7-24.

T. Purowski, Problemy badań wyrobów szklanych znanych ze stanowisk kultury łużyckiej na przykładzie pracy J.T. Matysiaka i T. Prokopa (2005). Archeologia Polski LIII (z. 2): 337-348.

T. Purowski, Wyniki badań wykopaliskowych osady obronnej w Tarławkach, pow. Węgorzewo. Wiadomości Archeologiczne LX: 1-26.

  • 2009

T. Purowski, Ceramika z osady obronnej ludności kultury kurhanów zachodniobałtyjskich w Tarławkach, pow. Węgorzewo. (w:) Ceramika bałtyjska. Tradycje i wpływy. Materiały z konferencji, Białystok 21-23 września 2005 roku, 13-34. Białystok.

T. Purowski, Ceramika średniowieczna z Tarławek, pow. Węgorzewo. (w:) Ceramika bałtyjska. Tradycje i wpływy. Materiały z konferencji, Białystok 21-23 września 2005 roku, 39-42. Białystok.

  • 2010

T. Purowski, Paciorki szklane zdobione linią zygzakowatą odkryte w międzyrzeczu Odry i Wisły na stanowiskach z wczesnej epoki żelaza. Archeologia Polski 55 (z. 1-2): 23-88.

A. Nowak, B. Wagner, E. Bulska, T. Purowski, Szkło jako obiekt zainteresowania chemików analityków, cz. 3. Zastosowanie LA ICP MS w bezpośredniej analizie szklanych obiektów archeologicznych. Analityka 1 (rok 2010): 49-54.

J. Ościłowski, T. Purowski, Bibliografia prac doc. dr. hab. Marka Krzysztofa Dulinicza. Archeologia Polski 55 (z. 1-2): 14-21.

  • 2011

Dzięgielewski K., Purowski T., Uwagi o datowaniu i technikach wykonania celtyckich ozdób szklanych z osady w Podłężu koło Krakowa (stanowisko 17). Przegląd Archeologiczny 59: 75-135.

  • 2012

T. Purowski, P. Dzierżanowski, E. Bulska, B. Wagner, A. Nowak, A study of glass beads from the Hallstatt C-D from southwestern Poland: implications for glass technology and provenance. Archaeometry 54 (1): 144-166.

T. Purowski, Wyroby szklane w kulturze łużyckiej w międzyrzeczu Noteci i środkowej Odry. Studium archeologiczno-technologiczne, Warszawa, pp. 556 + CD.

M. Dekówna, T.Purowski, Znaleziska związane ze szklarstwem oraz okazy z kwarcu ze stanowiska Janów Pomorski 1, (w:) Janów Pomorski, stan. 1. Wyniki ratowniczych badań archeologicznych w latach 2007-2008, vol. I:3, Analizy, M. Bogucki, B.Jurkiewicz eds, Elbląg, s. 65-260.

V. Lis, T. Purowski, Zagadkowe narzędzie z poroża jelenia, znalezione na osadzie obronnej ludności kultury kurhanów zachodniobałtyjskich w Tarławkach, woj. warmińsko-mazurskie. Światowit VII (XLVIII), fasc. B: 83-87 + Pl. 31-34.

  • 2013

T. Purowski, Wyroby ze szkła i "szklistego fajansu" odkryte na cmentarzysku kultur łużyckiej i regionalnej grupy kręgu halsztackiego w Domasławiu, pow. wrocławski. Archeologii Polski LVIII: 23-87.

T. Purowski, (rec.) Rastko Vasić, Die Halsringe im Zentralbalkan (Vojvodina, Serbien, Kosovo und Mazedonien), Prähistorische Bronzefunde, dz. XI, tom 7, Stuttgart 2010. Archeologii Polski LVIII: 251-255.

  • 2014

T. Purowski, B. Wagner, E. Bulska, O. Syta, P. Dzierżanowski, Glassy faience from the Hallstatt C period in Poland: a chemico-physical study. Journal of Archaeological Science 50: 288-304.

T. Purowski, Bursztynowy rozdzielacz i szklane paciorki odkryte w obiektach kultury łużyckiej w Targowisku, woj. małopolskie, (w:) Kompleks osadniczy kultury łużyckiej w Targowisku, stan. 10-12, pow. wielicki, J. Górski ed., Kraków. Via Archaeologica. Źródła z badań wykopaliskowych na trasie autostrady A4 w Małopolsce, s. 289-305.

M. Dekówna, T. Purowski, Glass Beads, (w:) Bodzia. A Late Viking-Age Elite Cemetery in Central Poland, A. Buko ed., s. 222-261.

  • w druku

T. Kurasiński, T. Purowski, K. Skóra, Reuse of Prehistoric items in the Early Middle Ages. The example of the cemetery in Lubień, voivodeship Łódź. Archaeologia Polona.

T. Purowski, A. Nowak, E. Bulska, B. Wagner, Chemical composition analysis of the glass of a horned eye-bead from Lubień. Archaeologia Polona.