Pracownicy Instytutu

Buko Andrzej, prof. dr hab.

Kontakt

Ilustracja kontaktu

Profesor zwyczajny

Adres:
Ośrodek Interdyscyplinarnych Badań Archeologicznych

Telefon: 22 620 28 81 wew. 120

Pobierz informację jako: Wizytówka

Dodatkowe informacje

Dodatkowe informacje:

Wykształcenie, stopnie i tytuł

  • Uniwersytet Warszawski, Wydział Historyczny (1965-1970) specjalizacja: archeologia pradziejowa i wczesnośredniowieczna, tytuł pracy magisterskiej: „Świadectwa archeologiczne praktyk kanibalistycznych w młodszej epoce kamienia w Polsce i w krajach sąsiednich", promotor: prof. Waldemar Chmielewski
  • tytuł  pracy doktorskiej: „Wczesnośredniowieczna ceramika sandomierska”, promotor prof. Stanisław Tabaczyński rok: 1978
  • habilitacja: 1990, Wstęp do badań ceramiki wczesnopolskiej, Ossolineum
  • nominacja profesorska: 1999

Języki obce:

  • język angielski- dobra
  • język francuski- dobra
  • język włoski- dobra
  • język rosyjski- dobra
  • język niemiecki- dostateczna

 

Praca badawcza

 

Obszary zainteresowań zawodowych:

  • średniowiecze, Polska i Europa
  • zagadnienia: archeologia średniowiecznych ośrodków miejskich i wiejskich, początki państwa polskiego i średniowiecznej cywilizacji europejskiej oraz metody badawcze ceramiki z wykopalisk. Od 1996 r. przedmiotem szczególnych zainteresowań jest archeologia pograniczy kulturowych strefy górnego Bugu, w okresie pomiędzy IX-XIII w., rozumianych jako polityczna, ideologiczna i etnokulturowa granica pomiędzy strefą rusko-bizantyjską a krajami środkowej i zachodniej Europy

Zakończone projekty badawcze:

  • Sandomierz (1970-1976) – zakończone udziałem w dwutomowej publikacji monograficznej, badania zespołu grodowego, jednego z głównych ośrodków wczesnośredniowiecznego państwa polskiego
  • Kleczanów (1989-1992) – badania wczesnośredniowiecznego, wiejskiego zespołu osadniczego ziemi sandomierskiej. Zakończone wydaniem monografii
  • Kaczyce (1997-1997) – badania wsi wczesnośredniowiecznej na ziemi sandomierskiej – projekt badawczo-dydaktyczny dla studentów archeologii
  • Chełm (1996-2001) – badania wczesnośredniowiecznego, stołecznego miasta i rezydencji władców Rusi Halickiej, m.in. króla Daniela Halickiego
  • Współtworca założeń projektu badawczego zamawianego Polska w dobie Zjazdu Gnieźnieńskiego i jej miejsce w kulturze europejskiej X-XX w. a następnie (1997 –1999) koordynator ogólnopolskiego Programu Badawczego Zamawianego – Polska w dobie Zjazdu Gnieźnieńskiego
  • Stołpie (2003-2005) – multidyscypilnarne badania obronnego ośrodka rezydencjonalnego członków dynastii książąt halickich zakończone wydaniem wieloautorskiej monografii redagowanej przez A. Buko
  • Ziemia chełmska w początkach państwowości polskiej i ruskiej (2005-2006) – badania ośrodków grodowych oraz wiejskich z czasów poprzedzających ukształtowanie się organizmów politycznych w strefie przyszłego pogranicza polsko-ruskiego oraz w czasach jego kształtowania się.

Międzynarodowe projekty badawcze wynikające z umów z partnerami zagranicznymi:

  • 1974, Essertines-Basses, Francja, Masyw Centralny – badania średniowiecznych osad zaginionych we współpracy z Ecole Pratique des Hautes Etudes, Paryż
  • 1975-8, Capaccio Vecchia, badania średniowiecznego ośrodka miejskiego XI-XV w., we współpracy z Uniwersytetem w Salerno
  • 1985-86, – Storvågan, osada wczesno miejska na Lofotach, w arktycznej części Norwegii, we współpracy z Uniwersytetem w Tromsoe
  • 1987-1994 – północna i środkowa Norwegia, badania pradziejowych i średniowiecznych osad, we współpracy z Uniwersytetami w Tromsoe i Trondheim
  • 1995-1999 - studia materiałów archeologicznych z polsko-włoskich badań na lagunie weneckiej we współpracy z Consiglio Nazionale della Ricerca, Wenecja
  • 2000-2005 – metod badawcze ceramiki średniowiecznej, współpraca z Instytutem Archeologii Słowackiej Akademii Nauk w Nitrze
  • 2001-2002 – badania terenowe i laboratoryjne wczesnośredniowiecznych wyrobów garncarskich w Europie środkowej, umowa pomiędzy Uniwersytetem Warszawskim a Uniwersytetem we Frankfurcie n/Menem
  • 2003-2005 – francusko–brytyjsko–belgijsko–polski projekt badawczy „Archeologia–Terytorium Interdyscyplinarność”, umowa IAE PAN/CNRS/Uniwersytet w Tours (koordynator programu na Polskę)
  • od 2006 r. – archeometria w dydaktyce uniwersyteckiej, udział w europejskim programie CEEPUS (wykłady gościnne w Bułgarii) oraz zainicjowanie współpracy w zakresie prac wykopaliskowych na zaproszenie Uniwersytetu w Granadzie (Hiszpania)
  • od 2008 r. – archeologia i środowisko naturalne wyspy Murano (laguna wenecka) we wczesnym średniowieczu, współpraca IAE PAN- i CNR Rzym/Wenecja; opracowanie i przygotowanie publikacji polsko-włoskich badań wykopaliskowych
  • od 2009 – projekt „Medina Elvira”, badania interdyscyplinarne najstarszej Granady. Kierownik (ze strony polskiej) projektu badawczego realizowanego we współpracy z Uniwersytetem w Granadzie.

Obecnie realizowane projekty badawcze:

  • rok rozpoczęcia projektu: 2010
  • planowana data zakończenia projektu: 2012
  • funkcja w zespole: kierownik projektu
  • jednostki biorące udział w projekcie: IAE PAN, IA UW, Instytut Paleogeografii UMCS, Instytut Sztuki UJ, Instytuut Historii UKW w Bydgoszczy, Wydział Architektury Politechniki Lwowskiej, Firma Usługi Archeologiczne Chełm
  • jednostka organizująca: Instytut Archeologii i Etnologii PAN
  • opis projektu: Wczesnośredniowieczny Chełm zaliczany jest do kluczowych ośrodków pogranicza polsko-ruskiego. Chociaż miasto może poszczycić się niemal stuletnią tradycją badań, jego początki i wczesne etapy historii nadal pozostają w sferze hipotez. Newralgicznym miejscem dla poznania początków Chełma jest, w powszechnej opinii, Góra Katedralna. Stąd przedmiotem proponowanego projektu jest jej północna część (tzw. Wysoka Gorka – domniemane grodzisko), gdzie zgodnie z wynikami starszych badań i przypuszczeniami badaczy, winny się znajdować: a) miejsce kultu pogańskiego, b) relikty grodu z okresu wczesnopaństwowego, c) elementy zabudowy palatialnej i sakralnej, d) ruiny kamiennej wieży oraz  e) zagadkowy mur kamienny starszy od danielowskiego palatium.  Wielka atrakcyjność omawianego terenu sprawiała, że archeolodzy już w odległej przeszłości (vide: badania P. Pokryszkina  u progu XX w.) podejmowali próby odtworzenia pierwotnej topografii wzgórza i rekonstrukcji jego najstarszej zabudowy. Ale żaden z wymienionych elementów, mimo kilkakrotnie podejmowanych badań, nie został w dostatecznym stopniu udokumentowany i opublikowany, nieznany pozostaje też ich kontekst stratygraficzny i archeologiczny. Z tej przyczyny jeden z czołowych ośrodków pograniczna polsko-ruskiego niezasłużenie, w stosunku do jego rangi, znalazł się na marginesie debat naukowych. W mieście brak jest dzisiaj choćby jednego zabytku architektonicznego z okresu wczesnego średniowiecza.Kluczowym zadaniem dla autorów projektu jest więc rozpoznanie i interpretacja funkcjonalna i chronologiczna zabudowy wzgórza w świetle jego początków, a nastepnie zespołu rezydencjalnego, którego powstanie łączone jest z działalnością na terenie Chełma księcia włodzimiersko-halickiego Daniela Romanowicza (1. połowa XIII wieku). Czy jest to monumentalny „pałac” o tradycji bizantyjskiej, czy może „palatium” wzorowane, co najmniej po części na budowlach z  kręgu architektury zachodniej? Kolejne pytania dotyczą zagadkowych budowli wzniesionych w obrębie kamiennych murów.  Na te i wiele innych pytań odpowiedź przynieść mają proponowane  dalej badania interdyscyplinarne.
  • publikacje dotyczące projektu: (wraz z T. Dzienkowskim i S. Gołubem) Chołm doby Danila Romanovitcha u svitaj rezultativ najnovsich raskopok (w:) Galitchina ta Vol’yn u doby srednovitchia, pod red. J. Isajevitcha, Lviv 2001, s. 187-190.; Ziemia chełmska w początkach państwa polskiego: problematyka badawcza (w:) Przez pradzieje i wczesne średniowiecze, pod red. J. Libery i A. Zakościelnej, Lublin 2004, s. 309-324.; Góra Katedralna w Chełmie jako przedmiot badań interdyscyplinarnych, „Światowit”, t.IV, fasc.B, 2002, s. 19-28.

 Praktyka terenowa:

  • Stanowisko
    • rodzaj, chtonologia
    • rok
    • jednostka
  • Sandomierz– zakończone udziałem w dwutomowej publikacji monograficznej
    • badania zespołu grodowego, jednego z głównych ośrodków wczesnośredniowiecznego państwa polskiego
    • 1970-1976
  • Kleczanów, zakończone wydaniem monografii
    • badania wczesnośredniowiecznego, wiejskiego zespołu osadniczego ziemi sandomierskiej
    • 1989-1992
  • Kaczyce, projekt badawczo-dydaktyczny dla studentów archeologii
    • badania wsi wczesnośredniowiecznej na ziemi sandomierskiej
    • 1997-1997
  • Chełm 
    • badania wczesnośredniowiecznego, stołecznego miasta i rezydencji władców Rusi Halickiej, m.in. króla Daniela Halickiego
    • 1996-2001
  • Współtworca założeń projektu badawczego zamawianego Polska w dobie Zjazdu Gnieźnieńskiego i jej miejsce w kulturze europejskiej X-XX w. a następnie (1997 –1999) koordynator ogólnopolskiego Programu Badawczego Zamawianego – Polska w dobie Zjazdu Gnieźnieńskiego.
  • Stołpie, zakończone wydaniem wieloautorskiej monografii redagowanej przez A. Buko
    • multidyscypilnarne badania obronnego ośrodka rezydencjonalnego członków dynastii książąt halickich 
    • 2003-2005
  • Ziemia chełmska w początkach państwowości polskiej i ruskiej
    • badania ośrodków grodowych oraz wiejskich z czasów poprzedzających ukształtowanie się organizmów politycznych w strefie przyszłego pogranicza polsko-ruskiego oraz w czasach jego kształtowania się
    • 2005-2006

Międzynarodowe projekty badawcze wynikające z umów z partnerami zagranicznymi

  • Essertines-Basses, Francja, Masyw Centralny
    • badania średniowiecznych osad zaginionych
    • 1974
    • we współpracy z Ecole Pratique des Hautes Etudes, Paryż
  • Capaccio Vecchia
    • badania średniowiecznego ośrodka miejskiego XI-XV w.
    • 1975-81
    • we współpracy z Uniwersytetem w Salerno
  • Storvågan
    • osada wczesno miejska na Lofotach, w arktycznej części Norwegii
    • 1985-86
    • we współpracy z Uniwersytetem w Tromsoe
  • Północna i środkowa Norwegia
    • badania pradziejowych i średniowiecznych osad
    • 1987-1994
    • we współpracy z Uniwersytetami w Tromsoe i Trondheim
  • Studia materiałów archeologicznych z polsko-włoskich badań na lagunie weneckiej
    • 1995-1999
    • we współpracy z Consiglio Nazionale della Ricerca, Wenecja
  • Metody badawcze ceramiki średniowiecznej
    • 2000-2005
    • współpraca z Instytutem Archeologii Słowackiej Akademii Nauk w Nitrze
  • Badania terenowe i laboratoryjne wczesnośredniowiecznych wyrobów garncarskich w Europie środkowej
    • 2001-2002
    • umowa pomiędzy Uniwersytetem Warszawskim a Uniwersytetem we Frankfurcie n/Menem
  • Francusko–brytyjsko–belgijsko–polski projekt badawczy „Archeologia–Terytorium–Interdyscyplinarność”
    • 2003-2005
    • umowa IAE PAN/CNRS/Uniwersytet w Tours (koordynator programu na Polskę)
  • Archeometria w dydaktyce uniwersyteckiej
    • od 2006 r. 
    • udział w europejskim programie CEEPUS (wykłady gościnne w Bułgarii) oraz zainicjowanie współpracy w zakresie prac wykopaliskowych na zaproszenie Uniwersytetu w Granadzie (Hiszpania)
  • Archeologia i środowisko naturalne wyspy Murano (laguna wenecka) we wczesnym średniowieczu
    • od 2008 r.
    • współpraca IAE PAN- i CNR Rzym/Wenecja
    • opracowanie i przygotowanie publikacji polsko-włoskich badań wykopaliskowych
  • Projekt „Medina Elvira”, badania interdyscyplinarne najstarszej Granady
    • od 2009
    • Kierownik (ze strony polskiej) projektu badawczego realizowanego we współpracy z Uniwersytetem w Granadzie.

Kariera zawodowa 

  • Instytut Historii Kultury Materialnej PAN, póżniej Instytut Archeologii i Etnologii PAN
    • od 1970 - asystent w Instytucie Historii Kultury Materialnej w Warszawie
    • od 1978 - adiunkt w IHKM PAN
    • od 1990 - docent (od 1999 r. profesor) w Instytucie Archeologii i Etnologii PAN w Warszawie
    • od 1995 - profesor nadzw. (od 2007 r. - zwyczajny) Uniwersytetu Warszawskiego (Instytut Archeologii)
    • od 1 czerwca 2007 - dyrektor Instytutu Archeologii i Etnologii PAN

Stypendia:

  • 1973- stypendium Consilio Nazionale delle Ricerche (Rzym, 1-m-c) –  studia nad szlakami bursztynowymi
  • 1974 – stypendium CNRS, Uniwersytet w Caen, Centre Recherches Archeologiques Medievale, Laboratorium Chemii, analizy laboratoryjne ceramiki (3 m-ce)
  • 1986 – Maison Orient. Lyon – Laboratoire de Ceramologie – badania nad określaniem pochodzenia ceramiki (3 m-ce)
  • 1992 – stypendium DFG, Rheinisches Landesmuseum, Bonn – badania kamionek nadreńskich (1 m-c)
  • 2003 – stypendium Centrum Archeologii Śródziemnomorskiej UW (Kair, Aleksandria) –  studia nad średniowieczną ceramika islamską (1 m-c)

Działalność redakcyjna i edytorska:

  • „Światowit”  (członek honorowy 1999-2002)
  • „Archeologia Dawnej Warszawy” (członek - od 2008)
  •  „Polskie Badania Archeologiczne” (redaktor serii - od 2010 )
  • Kwartalnik Akademicki „AD REM” (członek Rady Naukowej - od 2008)
  • „Debates de Arqueologia Medieval” - Granada (członek Komitetu Naukowego – od 2010)
  • "Studien zur Archäologie Europas, Habelt-Verlag Bonn" (członek Komitetu Naukowego – od 2011)
  • BAR International Series (Oxford), Limina/Limites Archeologie, storie, isole e frontiere nel Mediterraneo (365-1556) (członek Referees Comitee) – od 2011r.

Członkostwo w stowarzyszeniach, komitetach i organizacjach  naukowych

  • od 1993 członek Społecznego Komitetu Rewaloryzacji Zabytków i Rozwoju miasta Sandomierza
  • od 1993 członek Komisji Źródłoznawczej KNPiP PAN, gdzie utworzył i kierował  interdyscyplinarnym Zespołem do Badań Ceramiki (do 1998r. - Przewodniczący Komisji do Badań Ceramiki KNPiP PAN)
  • od 1993 współzałożyciel i prezes dwu pierwszych kadencji Towarzystwa Naukowego Sandomierskiego
  •  od 1993 członek Rady Naukowej IAE PAN
  • 1995-2006  - członek Rady Wydziału Uniwersytetu Warszawskiego
  • od 1995 – członek Rady Naukowej Instytutu Archeologii UW
  • 1994-2002  - członek  Sekcji Nauk Historycznych Komitetu Badań Naukowych
  • od 1995 – członek-założyciel międzynarodowego stowarzyszenia naukowego The Society for Archaeological Ceramology (Uniwersytet w Lund, Szwecja)
  • Europejskiego Stowarzyszenia Archeologów (od 1995r.)
  • członek Europejskiego Stowarzyszenia Archeologów
  • od 1996 - członek Komitetu Nauk Pre- i Protohistorycznych PAN
  • 1996-1999 członek grupy ekspertów Komisji Rady Europy d/s Ochrony dziedzictwa kulturowego miast
  • od 1997 -  członek Rady Muzealnej w Pułtusku
  • 1996-1999 –  członek grupy ekspertów Komisji Rady Europy d/s Ochrony dziedzictwa kulturowego miast w Strasburgu
  • od 1999 – członek Europejskiego Stowarzyszenia Archeologów
  • 2000-2003 - członek Komisji Historii Miast Komitetu Nauk Historycznych PAN
  • 2003-2005 – współtworzył i w tym samym roku został wybrany przewodniczącym Interdyscyplinarnego Forum Mediewistycznego
  • 2003 – 2010 współzałożyciel i współprowadzący seminarium doktorskiego IA UW- IAE PAN
  • 2006 – członek Komitetu Narodowego 12th Annual Meeting of European Association of Archaeologists (w tym organizator sesji o wczesnych miastach)
  • honorowy członek Towarzystwa Naukowego Sandomierskiego  (od 2006r.)
  • od 2006 - honorowy członek Towarzystwa Naukowego Sandomierskiego
  • od 2007 członek Wydziału I PAN
  • od 2007 członek Rady Naukowej Maison de Science de l'Homme (CNRS-Uniwersytet w Tours)
  • od 2008 przewodniczący Rady Państwowego Muzeum Archeologicznego w Warszawie
  • od 2008 członek Stowarzyszenia Naukowego Archeologów Polskich
  • od 2008 członek międzyinstytucjonalnego zespołu mającego za zadanie utworzenie Polskiego Instytutu Archeologicznego w Atenach
  • od 2008 członek Rady Powierniczej Muzeum Narodowego w Warszawie
  • 2008-2010 - członek Rady Konsultacyjnej przy Krajowym Ośrodku Badań i Dokumentacji Zabytków
  • od 2009 kierownik naukowy interdyscyplinarnego programu naukowego realizowanego we współpracy i w ramach umowy z samorządem miasta Radomia: „Park i skansen archeologiczny doliny rzeki Mlecznej”
  • od 2009 członek grupy inicjatywnej europejskiego programu studiów uniwersyteckich HISTARMED - przygotowującej podstawy programu dydaktycznego I i II stopnia w zakresie specjalizacji historia -archeologia średniowiecza w ramach konsorcjum uniwersytetów partnerskich (Warszawa-Bolonia-Granada-Lyon).
  • od 2010  - członek Rady Muzeum w Chełmie
  • od 2011 ekspert  francuskiej Agencji Ewaluacji Badań i Jednostek Akademickich (AERES) w Paryżu
  • od 2011 członek SIGNUM - International Society for Marks Studies
  • od 2011 członek Prezydium Komitetu Nauk Pre- I Protohistorycznych PAN

Organizacja i popularyzacja nauki:

  • 1995 - współanimator i instytucjonalny założyciel Wyższej Szkoły Humanistyczno-Przyrodniczej (Studium Generale Sandomiriense) w Sandomierzu
  • 1994-95 - współtworzył założenia do projektu badawczego zamawianego "Polska w dobie Zjazdu Gnieźnieńskiego i jej miejsce w kulturze europejskiej X-XX w."
  • 2003-2008 - ekspert Państwowej Akademickiej Komisji Akredytacyjnej (PAKA)
  • Od 2005 – członek Rady Patronackiej Studium Generale Sandomiriense - Wyższej Szkoły Humanistyczno-Przyrodniczej w Sandomierzu
  • 2006-2008 – członek Komisji Senackiej UW oceniającej nauczycieli akademickich poza Wydziałami
  • od 2005 - honorowy Obywatel Miasta Sandomierza
  • od 2003 - członek Społecznego Komitetu Rewaloryzacji Zabytków i Rozwoju miasta Sandomierza
  • od 2005  członek Rady Patronackiej Studium Generale Sandomiriense - Wyższej Szkoły Humanistyczno-Przyrodniczej w Sandomierzu
  • Popularyzacja: coroczny udział w wywiadach prasowych, radiowych, telewizyjnych, oraz wykładach popularno-naukowych

Dydaktyka:

  • 1981-1983 - wykładowca w Uniwersytecie Marii Skłodowskiej-Curie w Lublinie
  • 1995 - wykłady gościnne w Instytucie Archeologii Uniwersytetu Łódzkiego (1 semestr)
  • 1996-2007 - wykładowca w Akademii Humanistycznej im. Aleksandra Gieysztora w Pułtusku
  • od 1995  - profesor w Instytucie Archeologii Uniwersytetu Warszawskiego.
  • Wykłady gościnne na uniwersytetach zagranicznych:Frankfurt n/Menem (2001, 2002);  Tours (2004);  Parma (2004, 2005); Wenecja (2004, 2005, 2010); Bolonia (2006, 2010); Granada (2006, 2009, 2011); Saloniki (2007), Sofia (2011), Veliko Tyrnovo (2011), Katania (2011)

Pasje:

  • rower
  • turystyka górska

Bibliografia

  • ponad 250 prac (książki, artykuły, sprawozdania i recenzje) wydanych drukiem w Polsce oraz  Czechach, Danii, Francji, Holandii,  Niemczech, Norwegii, Słowacji, Szwecji, Szwajcarii, Wielkiej Brytanii, Włoszech, Rosji, Ukrainie i USA
  • autor (i współautor) 11 książek,  redaktor (i współredaktor) 8 monografii
  • pełny wykaz publikacji dostępny na stronie internetowej: www. andrzejbuko.pradzieje.pl
Home Instytut Pracownicy Buko Andrzej, prof. dr hab.