Pracownicy Instytutu

Godula-Węcławowicz Róża, dr hab. prof. IAE PAN

Kontakt

Ilustracja kontaktu

Kierownik Zespołu

Adres:
Ośrodek Etnologii i Antropologii Współczesności Kultura społeczności lokalnych

Email: Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie obsługi JavaScript.

Telefon: 12 422 48 65

Pobierz informację jako: Wizytówka

Dodatkowe informacje

Dodatkowe informacje:

Wykształcenie, stopnie i tytuł

  • Uniwersytet Jagielloński, Wydział Filozoficzno-Historyczny, 1975,  kierunek etnografia, na podstawie pracy pt. Meblarstwo ludowe w północnej części Ziemi Krakowskiej od połowy wieku XIX do czasów współczesnych, Kraków.
  • doktor nauk humanistycznych, Uniwersytet Jagielloński, Wydział Filozoficzno-Historyczny, 1984, na postawie pracy pt. Krążenie darów w obrzędach cyklu zimowego, Kraków.
  • doktor habilitowany nauk humanistycznych w dyscyplinie etnologia, Instytut Archeologii i Etnologii PAN w Warszawie, 2006, na postawie pracy pt. Onego czasu, gdy święty Wojciech…, czyli rzecz o mityzacji Sławnikowicza, Kraków 2005 (Wydawnictwo  Uniwersytetu Jagiellońskiego).
  • 2010 - profesor nadzwyczajny PAN

Języki obce

  • język angielski- w stopniu średnim
  • język rosyjski - w stopniu średnim

 

Praca badawcza

 

Obszary zainteresowań zawodowych:

  • Etnologia/antropologia miasta ogólna i szczegółowa, m.in. odczytywanie znaków i symboli miejskiej kultury współczesnej i w rozwoju historycznym, semiotyka miejskiej przestrzeni.
  • Współczesna i tradycyjna kultura społeczności lokalnych, jej analiza za pomocą uniwersalnych kategorii, np. przestrzeni, czasu, mitu i jego pochodnej mityzacji, pamięci, dziedzictwa i in.

Zakończone projekty badawcze:

  • 1976-1980 - wykonawca tematu: Zróżnicowanie kultury duchowej i społecznej w Polsce. Studia z zakresu wierzeń i obyczajów ludowych pod kierunkiem Jadwigi Klimaszewskiej, realizowanego w ramach ogólnopolskiego Problemu Węzłowego MNiSzW nr 11.1. p.t. Polska kultura narodowa, jej tendencje rozwojowe i percepcja.
  • 1982-1990 - wykonawca tematu: Kulturowa funkcja daru pod kierunkiem Anny Zambrzyckiej-Kunachowicz, realizowanego w ramach Centralnego Programu Badań Podstawowych MNiSzW nr 08.05 p.t. Polska kultura narodowa jej tendencje i przeobrażenia.
  • 1989-1995 - wykonawca tematu: Synteza wartości kulturowych Ziemi Krakowskiej pod kierunkiem Tomasza Węcławowicza, realizowanego w ramach ogólnopolskiego interdyscyplinarnego tematu badawczego Ministerstwa Kultury i Sztuki pt. Synteza wartości kulturowych przestrzeni państwa polskiego.
  • 1993-1996 - kierownik Grantu KBN nr 1P10803405 p.t. Współczesne ceremonie religijne w Krakowie. Struktura i znaczenia
  • 1995-1997 - główny wykonawca Grantu KBN nr 1H01E00709 p.t. Średniowieczny   Kraków. Struktura miasta i jej znaczenia, realizowanego pod kierownictwem Tomasza Węcławowicza
  • 1997-2006 - indywidualny temat badawczy p.t. Postać św. Wojciecha w kulturze, realizowany w Instytucie Etnologii i Antropologii Kulturowej Uniwersytetu Jagiellońskiego.

Obecnie realizowane projekty badawcze:

  • Od 2008 - własny projekt badawczy p.t. Antropologia miasta. Różne oblicza kultury, realizowany w Instytucie Archeologii i Etnologii Polskiej Akademii Nauk. Przedmiotem szczegółowych badań jest Kraków, między innymi swoisty wizerunek miasta wyrażający się w mitach, obrzędach, szczególnych miejscach, opowieściach, wydarzeniach artystycznych, charakterystycznych dźwiękach itp.

 Praktyka terenowa:

  • Etnograficzne badania terenowe – wybrana tematyka
    • 1976-1982 – Przedstawienia zoomorficzne w ludowych obrzędach dorocznych. Własne badania terenowe według autorskiego kwestionariusza na Roztoczu Lubelskim i na Białostocczyźnie. Pod moim kierunkiem pracowali też studenci etnografii z UJ. Celem był szczegółowy zapis przebiegu obrzędu jako kontekstu dla występujących w nim postaci zoomorficznych.
    • 1982-1989 –  Dar w obrzędach cyklu zimowego. Własne badania w wielu miejscowościach Polski południowej i wschodniej, pod moim kierunkiem pracowali także studenci etnografii UJ. Kwestionariusz mojego autorstwa uwzględniał dokumentację przebiegu obrzędu ze szczególnym zwróceniem uwagi na sytuacje przekazywania daru.
    • 1992- 1995 - Kraków. Współczesne ceremonie religijne, kierownik zespołu badawczego. Celem badań była dokumentacja przebiegu ceremonii (opis, fotografia, zapis magnetofonowy) oraz wywiady z ich uczestnikami (do każdej sytuacji opracowałam indywidualny kwestionariusz).
    • 1996-2002 – Postać św. Wojciecha w kulturze, własne badania terenowe w kilkudziesięciu miejscowościach (w Polsce, Czechach, na Słowacji i Węgrzech, w Niemczech, Włoszech i Belgii) powiązanych ze świętym Wojciechem w rozmaity sposób (np. podania, patrocinia kościołów, herby miast lub rodów, toponimia itp.). Przede wszystkim interesowała mnie sfera wyobrażeń na temat świętego Wojciecha: wywiady prowadziłam w formie swobodnej rozmowy i dokumentowałam formy kultu.

Kariera zawodowa 

  • Uniwersytet Jagielloński Instytut Etnologii i Antropologii Kulturowej (dawna Katedra Etnografii Słowian)
    • 1975 – 2009 pracownik naukowo-dydaktyczny, ostatnio na stanowisku adiunkta habilitowanego w Zakładzie Teorii i Antropologii Kultury.
  • Instytut Archeologii i Etnologii PAN / Oddział w Krakowie
    • -od 2008, obecnie na stanowisku profesora nadzwyczajnego.

Działalność redakcyjna i edytorska:

  • Redakcja naukowa 5 prac zbiorowych wraz z autorstwem wstępów – zob. bibliografia.
  • Recenzje wydawnicze kilku interdyscyplinarnych prac zbiorowych i artykułów  dla  wydawnictw uniwersyteckich i redakcji czasopism.
  • Członkini rad redakcyjnych  czasopism: - od 2007 w „Urban People” wyd. przez Uniwersytet Karola w Pradze; od 2008 w „Journal of Urban Ethnology” wyd. przez Polskie Towarzystwo Etnologii Miasta

Członkostwo w stowarzyszeniach, komitetach i organizacjach  naukowych

  • Polskie Towarzystwo Ludoznawcze - od 1977.
  • Komisja Etnograficzna Oddziału PAN w Krakowie - od 1996,  przewodnicząca w 2008-2011.
  • Komisja Etnograficzna Polskiej Akademii Umiejętności - od 2011 wice-przewodnicząca i członkini.
  • Komisja Etnologii Miasta przy Komitecie Nauk Etnologicznych PAN - od 2000.
  • Polskie Towarzystwo Etnologii Miasta - od 2000,wice-przewodnicząca od 2009.

Organizacja i popularyzacja nauki:

  • Udział w ponad 30 konferencjach naukowych polskich i międzynarodowych. Większość wygłoszonych tam referatów ukazała się drukiem w publikacjach pokonferencyjnych.
  • W okresie pracy w UJ - praca w zespołach modyfikujących program studiów etnologicznych,
  • Jako przewodnicząca Komisji Etnograficznej Oddziału PAN w Krakowie (2007-2011) oraz wice-przewodnicząca Komisji Etnograficznej PAU (od 2011)organizuję i prowadzę cykl comiesięcznych posiedzeń naukowych z zakresu antropologii miasta oraz antropologii współczesności.
  • Organizacja lub współorganizacja około 10 konferencji naukowych, ostatnio m.in. Miasto w obrazie, legendzie, opowieści... Kraków, wrzesień 2008; Lato w mieście. Różne oblicza kultury, czerwiec 2009.
  • Popularyzacja nauki:
    • Artykuły (Rok 2000 i legenda świętego Wojciecha, „Alma Mater. Miesięcznik Uniwersytetu Jagiellońskiego”, (23), lato 2000, s. 31-34; Polski kościół w Budapeszcie, „Renowacje i Zabytki” 4 (12), 2004, s. 140-141; Czy Chorwaci przyszli nad Adriatyk z Krakowa? Dzieje mitu, „Renowacje i Zabytki” 3 (27), 2008, s. 24-27).
    • Odczyty w Towarzystwie Miłośników Historii i Zabytków Krakowa na wybrane tematy z antropologii Krakowa. (1993, 1994, 1995, 1998).
    • Wykłady dla słuchaczy Uniwersytetu III wieku przy Uniwersytecie Jagiellońskim z problematyki związanej z własną pracą badawczą (od 1993).
    • Wywiady i rozmowy ze słuchaczami na antenie rozgłośni radiowych w związku z tematami moich publikacji oraz tradycjami świątecznymi (Radio Kraków, Radio Mariackie, Radio Alfa, RMF FM – 1993-1995).

Dydaktyka:

  • Uniwersytet Jagielloński:
    • Instytut Etnologii i Antropologii Kulturowej
      • Antropologia miasta – wykład, seminarium magisterskie
      • Wstęp do etnografii – wykład i ćwiczenia
      • Etnografia Polski - wykład i ćwiczenia
      • Sztuka ludowa - ćwiczenia
      • Kultura szlachecka - wykład
      • Metoda funkcjonalna w etnologii - ćwiczenia
      • Metodyka etnograficznych badań terenowych - wykład i ćwiczenia
      • Laboratorium danych empirycznych -zajęcia audytoryjne i terenowe
      • Praktyki terenowe – stacjonarne badania etnograficzne
    • Instytut Pedagogiki UJ - Konwersatorium etnograficzne
    • Instytut Geografii UJ - Wybrane zagadnienia z etnologii – wykład
    •  Wydział Studiów Międzynarodowych i Politycznych UJ - Kultura, tradycja, obyczaj jako przedmiot badań humanistyki – wykład
  • Inne uczelnie:
    • Uniwersytet Papieski im. Jana Pawła II:
      • Tradycyjny światopogląd ludowy - wykład
      • Antropologia kulturowa i socjologia kultury – wykład
    • Podyplomowe Studium Konserwacji Zabytków przy Wydziale Architektury Politechniki Krakowskiej - Niematerialne wartości w krajobrazie kulturowym Krakowa – wykłady
    • Warszawska Wyższa Szkoła Humanistyczna im. Bolesława Prusa - Antropologia miasta - wykłady
    • Studium Doktoranckie w Instytucie Archeologii i Etnologii Polskiej Akademii Nauk - Antropologia miasta – wykłady
  • Gościnne wykłady w uczelniach zagranicznych:
    • Katedra Etnografii Uniwersytetu w Mińsku (1978)
    • Departament Antropologii Społecznej Uniwersytetu w Lund (1985)
    • Instytut Etnologii Uniwersytetu w Belgradzie (1985)
    • Katedra Etnologii Uniwersytetu w Zagrzebiu (1986)
    • Instytut Etnologii Uniwersytetu w Skopje (1987)
    • Instytut Etnologii i Folklorystyki Uniwersytetu im. Karola w Pradze (od 1995  kilkakrotnie)
    •  Wydział Studiów Humanistycznych Uniwersytetu im. Karola w Pradze

Bibliografia

Książki:

  • 1994

Od Mikołaja do Trzech Króli. O roli daru w obrzędzie, Kraków 1994, ss. 147, il. 48. Wyd. Instytut Etnologii UJ i Wydawnictwo Wawelskie.

  • 1997

Polska legenda świętego Wojciecha, Spojrzenie antropologiczne, Kraków 1997, ss. 376, il. 50, [współautorstwo z T. Węcławowiczem]. Wydawnictwo Archidiecezji Krakowskiej.

  • 2005

Onego czasu, gdy święty Wojciech…, czyli rzecz o mityzacji Sławnikowicza, Kraków 2005, ss. 255, il. 61. Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego.

Redakcja naukowa prac zbiorowych wraz z autorstwem wstępów:

  • 1993

The Gift in Culture, Kraków 1993, „Zeszyty Naukowe UJ, Prace Etnograficzne” 31, ss. 183, il. 14. Wyd. UJ.

Kraków. Przestrzenie kulturowe, Kraków 1993, ss. 139 il. 24 [współredakcja z J. Bujakiem i A. Zambrzycką-Steczkowską]. Wyd. Katedra Etnologii UJ i Wydawnictwo Platan).

  • 1994

Klejnoty i sekrety Krakowa. Teksty z antropologii miasta, Kraków 1994, ss.. 344 il. 82.Wyd. Katedra Etnologii UJ i Wydawnictwo Wawelskie.

  • 2008

Miasto w obrazie, legendzie, opowieści.., Kraków 2008, ss.252. Ser. Archiwum Etnograficzne PTL nr 48.

  • 2010

Lato w mieście. Różne oblicza kultury, Kraków 2010, ss.252. Wyd. Instytut Archeologii i Etnologii PAN.

Artykuły (wybór):

  • 1978

Ludowe meblarstwo północno-krakowskie. Produkcja i zbyt mebli. „Zeszyty Naukowe UJ. Prace Etnograficzne” 11, 1978, s. 103-125.

  • 1980

Wnętrze mieszkalne, w: (red.) A. Zambrzycka-Kunachowicz Wieś Rudawa i jej okolice. „Zeszyty Naukowe UJ. Prace Etnograficzne” 12, 1980, s. 93-107 [współautorstwo z G. Gędłek Basistą].

  • 1981

Ludowe malowane skrzynie północno-krakowskie, „Zeszyty Naukowe UJ. Prace Etnograficzne” 14, 1981, s. 69-83.

  • 1985

Wymiana darów w obrzędach cyklu zimowego, „Zeszyty Naukowe UJ. Prace Etnograficzne” 20, 1985, s. 29-52.

  • 1986

Regionalizm a styl narodowy. Kilka uwag. „Teka Komisji Urbanistyki i Architektury O/PAN w Krakowie” 20, 1986, s. 79-83, [współautorstwo z T. Węcławowiczem,].

Some Aspects of the Exchange of Gifts illustrated by the Carolling Ceremony, “Ethnologia Polona” 12, 1986, s. 109-121.; Przedruk: Koledarski obićaji u Poljskoj – uloga dara, w (red.) P. Vlahović, A. Zambrzycka-Kunachowicz Etnoantropolośki Problemi II, Problemi etnićke distance, Beograd 1987, s. 44-54.

  • 1987

The Ritual „Arrangement” of Service in a Polish Village. The Role of Gifts, “Ethnologia Polona” 13, 1987, s 231-241.; Przedruk: Obrzędowe godzenie służby. Rola daru, w: (red.) A. Zambrzycka Kunachowicz , Kulturowa funkcja daru, Kraków 1988, s. 87-98. Wyd. UJ

  • 1988

Architektura „uboga” czy architektura „prawdziwa”, w: Architektura powszednia – architektura uboga. Materiały VII Ogólnopolskiego Konwersatorium Polskiej Architektury Współczesnej Komisji Urbanistyki i Architektury O/PAN w Krakowie, Kraków 1988 [współautorstwo z T. Węcławowiczem].

  • 1989

Rola Mieczysława Gładysza w badaniach kultury ludowej Karpat. „Etnografia Polska” 33/2, 1989, s. 115-136.

  • 1992

The Role of Gifts in the Christmas Eve Supper, w: (ed.) A. Zambrzycka Kunachowicz,  In Search of Paradigm, Cracow 1992, s. 145-167. Wyd. Katedra Etnologii UJ i Wydawnictwo Platan.

  • 1993

The Gift in the Polish Harvest Ritual, w: (ed.)R. Godula, The Gift in Culture, Kraków 1993, s. 85-106. Wyd. UJ.
Przedruk:Żniwa - krążenie darów w dramacie obrzędowym, „Zeszyty Naukowe UJ. Prace Etnograficzne” 34, 1996, s. 127-142

  • 1994

„Memento homo mori”. Bractwo Dobrej Śmierci w kościele Franciszkanów, w: (red.) R. Godula, Klejnoty i sekrety Krakowa. Teksty z antropologii miasta, Kraków 1994, s. 173-190. Wyd. Instytut Etnologii UJ i Wydawnictwo Wawelskie.; Przedruki: Nástin dějín a pasijovy rituál Arcibratstva Umučeni Paně při františkánském kostele v Krakově, „Acta Universitatis Carolinae – Philosophia et Historica. Studia Ethnographica” VIII, 1994 [Praha], s. 99-113; Memento Homo Mori: The Fraternity of the Good Heath at the Franciscan Church in Krakow. “Publication of the Department of Practical Theology. University of Helsinki” 85 1996, s. 307-313.

  • 1995

Kościół św. Krzyża w życiu religijnym Krakowa. w: (red.) Z. Kliś, Studia z dziejów kościoła Św. Krzyża w Krakowie, Kraków 1995, s. 229-253. Wydawnictwo Papieskiej Akademii Teologicznej.

  • 1996

Dramatyzacja czasu „przejścia” w obrzędzie kolędowania, w: (red.) T. Budrewicz, S. Koziara, J. Okoń,  Z kolędą przez wieki, Kraków-Tarnów 1996, s 339-353. Wyd. Akademia Pedagogiczna w Krakowie i Papieska Akademia Teologiczna.

  • 1997

Aspekty tożsamości kulturowej, w: (red.) E. Wysocka, M. Konopka, Polskie regiony. Podstawy kulturowe regionalizacji Polski, Ciechanów 1997, s. 27-32, [współautorstwo z T. Węcławowiczem]. Wyd. Krajowy Ośrodek Dokumentacji Regionalnych Towarzystw Kultury.

Ziemia Krakowska, w: (red.) E. Wysocka, M. Konopka, Polskie regiony. Podstawy kulturowe regionalizacji Polski, Ciechanów 1997, s. 207-219, [współautorstwo T. Węcławowiczem]. Wyd. Krajowy Ośrodek Dokumentacji Regionalnych Towarzystw Kultury.

Krakowska legenda św. Wojciecha, „Rocznik Krakowski” 43, 1997, s. 53-66.

  • 1998

Obraz „świętowojciechowej” przestrzeni zapisany w pamięci zbiorowej, w: (red.) A. Barciak, Środkowoeuropejskie dziedzictwo św. Wojciecha Katowice-Zabrze 1998, s. 405-421. Wyd. Instytut Górnośląski i Polskie Towarzystwo Historyczne O/ w Katowicach.

  • 1999

Mit początku w legendzie św. Wojciecha w: (red.) Z. Kurnatowska Tropami św. Wojciecha,  Poznań 1999, s.195-220.Wyd. Poznańskie Towarzystwo Przyjaciół Nauk.; Przedruk: Sakralizace času v polské legendě sv. Vojtěcha, „Česky Lid” LXXXVI, 1999, s. 115-131. Wyd. Czeska Akademia Nauk.

  • 2000

St. Adalbert of Prague and the Great Millenium of Celebration: A Legend Revived, "Acta Universitatis Carolinae Philosophia et Historica, 2, 2000. Studia Ethnologica" XII, [Praha] s. 27-40. ; Przedruk: Symboliczny powrót do chrześcijańskich początków u progu nowego tysiąclecia, w: (red.) P. Kowalski i Z. Libera, Poszukiwanie sensów. Lekcja z czytania kultury, Kraków 2006, s. 91-107. Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego.

Szlak św. Wojciecha, w: (red.) A. Jackowski, I. Sołjan, Leksykon. Szlaki pielgrzymkowe Europy, Kraków 2000, s.251-273. Wydawnictwo Znak.

  • 2004

Róża męczeńska. Herb imaginacyjny św. Wojciecha w polskiej i czeskiej tradycji, „Folia Historica Cracoviensia” X, 2004, s. 107-139. Wydawnictwo Papieskiej Akademii Teologicznej.

Patriotyczny wizerunek św. Wojciecha, „Literatura Ludowa” 4/5, 2004, s. 47-55.

  • 2007

Krakow; Genius Loci of the Town Space, „Urban People”, 1/2007-20, s. 44-53, Wyd. Faculty of Humanities, Charles University in Prague.

  • 2008

Czakramu moc tajemna. Mit w akcji, w: (red.) R.Godula-Węcławowicz, Miasto w obrazie, legendzie, opowieści…, Kraków 2008, s.105-112. Ser. Archiwum Etnograficzne PTL nr 48.

  • 2009

Saint Petersburg – Leningrad – Saint Petersburg, Mythization of the City, „Urban People”, 11/2009-2, s. 385-394. Wyd. Faculty of Humanities, Charles University in Prague.

  • 2010

Tam za Wisłą, pod górą Lasoty. Czytanie znaczeń miejsca. „Rocznik Krakowski” LXXV:2009, s.185-201.

Miasteczko Lanckorona. Mityzacja przeszłości, w: (red.) B. Soukupova i zespół,  Evropske mesto. Identita, Symbol, Mytus Bratislava 2010, s. 167-173.

Kraków drugim Rzymem i Florencją Północy. Mit miasta / Cracovia, la secondo Roma e la Firenze del Nord. Il mito della citta / Cracow: The Second Rome and Florence of the North. The Myth of the Town,  w: (red./ed.) J. Jasienko, A. Kadłuczka, E. Manderli, Florencja i Kraków. Miasta partnerskie w Europie – wspólne dziedzictwo kultury / Firenze e Cracovia. Citta gemellate in Europa – una comune eremita culturale / Florence and Cracow. Twin Cities in Europe – Common Culturale Heritage. Kraków 2010, s.245-261

Home Instytut Pracownicy Godula-Węcławowicz Róża, dr hab. prof. IAE PAN