Pracownicy Instytutu

Galiński Tadeusz, dr hab. prof. IAE PAN

Kontakt

Ilustracja kontaktu

Profesor nadzwyczajny

Adres:
Ośrodek Interdyscyplinarnych Badań Archeologicznych Wczesne etapy cywilizacji człowieka na Niżu Europejskim

Email: Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie obsługi JavaScript.

Telefon: 91 433 69 13

Pobierz informację jako: Wizytówka

Dodatkowe informacje

Dodatkowe informacje:

Wykształcenie, stopnie i tytuł

  • Uniwersytet Łodzki, Wydział Filozoficzno-Historyczny, Archeologia Polski i Powszechna 1974-1979, tytuł pracy magisterskiej: Zagadnienie kolonizacji niemieckiej na Pomorzu Wschodnim;  promotor :dr Romana Gupieniec.
  • Tytuł i rok obrony pracy doktorskiej: Mezolit Pomorza, IHKM PAN, 1987, promotor: doc. dr hab. M. Kobusiewicz.
  • Habilitacja: Mezolit Europy, Uniwersytet im. A. Mickiewicza w Poznaniu, 1998.

Języki obce

  • język niemiecki- dobrze
  • język rosyjski- dobrze
  • język angielski- średnio

 

Praca badawcza

 

Obszary zainteresowań zawodowych:

  • Epoka: Archeologia epoki kamienia (paleolit, mezolit, neolit).
  • Obszar geograficzny: Europa.
  • Zagadnienie:Osadnictwo, gospodarka, kultura ludów łowieckich w XII – IV tys. p.n.e.

Zakończone projekty badawcze:

1) Osadnictwo paleolityczne i mezolityczne na Pomorzu.

  • lata i jednostki biorące udział w projekcie: Muzeum Narodowe w Szczecinie 1982-2002; Instytut Archeologii i Etnologii PAN 2003-2011;
  • Kierownik projektu badawczego.
  • Badania wykopaliskowe w ramach projektu:
    • Tanowo, stan. 1;1982, kierownik badań, Muzeum Narodowe w Szczecinie
    • Grzepnica, stan. 6 i 7; 1982-1984; kierownik badań, Muzeum Narodowe w Szczecinie
    • Dobra, stan. 53; 1983-1984; kierownik badań, Muzeum narodowe w Szczecinie
    • Tanowo, stan. 2; 1984-1985; kierownik badań, Muzeum Narodowe w Szczecinie
    • Tanowo, stan. 3; 1985-2002; kierownik badań, Muzeum Narodowe w Szczecinie
    • Tanowo, stan. 4 i 16; 1994-1995; kierownik badań, Muzeum Narodowe w Szczecinie
    • Łęgi, stan. 10, 16, 22 i 24; 1996; kierownik badań, Muzeum Narodowe w Szczecinie
    • Kocierz, stan. 2 i 3; 1997; kierownik badań, Muzeum Narodowe w Szczecinie
    • Rotnowo, stan. 18, 22 i 24; 1997-1998; kierownik badań, Muzeum Narodowe w Szczecinie
    • Płoty, stan. 2 i 6; 2000-2001; kierownik badań, Muzeum Narodowe w Szczecinie
    • Mierzyn, stan. 4; 2004; kierownik badań, Muzeum narodowe w Szczecinie
    • Bolków, stan. 1; 2006-2011; kierownik badań, Muzeum Narodowe w Szczecinie, Zachodniopomorska Fundacja Archeologiczna „Grodzisko”.
  • Opis projektu: Celem zadania badawczego było pozyskanie metodami wykopaliskowymi a następnie naukowe opracowanie materiałów źródłowych z okresu późnego paleolitu, mezolitu i protoneolitu (ok. 12-4 tys. l. p.n.e.) na obszarze Pomorza. Program realizowany był w latach 1982-2011. Końcowym, wymiernym efektem realizacji zadania są już opublikowane, bądź przygotowane do druku opracowania monograficzne i prace problemowe dotyczące poszczególnych zespołów źródeł. Do najważniejszych należą następujace obiekty (wszystkie w woj. zachodniopomorskim):1. Płoty-Budziszcze, stan. 2; zespół obozowisk mezolitycznych z zachowanym układem przestrzennym licznych obiektów jamowych - ziemianki, paleniska, jamy zasobowe. Stanowisko pochodzi z początków okresu atlantyckiego (ok. 8000 BP). Pod wzgledem tradycji kulturowej reprezentuje jeden z nurtów Wczesnego Maglemosianu (zespoły z ostrzami typu Vig), który przyczynił się do genezy zespołów janisławickich w Polsce północno-wschodniej i na Litwie. 2. Rotnowo, stan. 18; kompleks obozowisk łowieckich z późnego paleolitu i mezolitu. Najstarsze, datowane osadnictwo na Pomorzu (ok. 11200-11000 BP). Na stanowisku najliczniej reprezentowane są pozostałości osadnictwa łowców renifera z okresu młodszego dryasu (ok. 10900 - 10300 BP). Należą tu zarówno bogate krzemienice (w sumie ponad 15 tys. wyrobów) o charakterze podomowym (śmietniska), z liczną grupą narzędzi - głównie drapaczy i rylców, przy obecności liściaków ahrensburskich, mazowszańskich i lyngbijskich, jak i pracownie krzemieniarskie występujące w formie licznych, małych skupisk krzemiennych zawierających głównie rdzenie, półsurowiec i odpady produkcyjne. Surowiec krzemienny w odmianie dolnoodrzańskiej znoszony był na miejsce obozowiska z pobliskich, zlokalizowanych w promieniu 1 km wychodni złóż morenowych. Osadnictwo mezolityczne na stanowisku charakteryzują półziemianki i paleniska oraz materiały krzemienne trzech oddzielnych skupień osadniczych, pochodzących z okresu borealnego i wczesnoatlantyckiego (8500-7500 BP). Wszystkie związane są z tradycją maglemoską. 3. Bolków, stan. 1; liczne skupienia osadnicze z późnego paleolitu i wczesnego mezolitu. Te pierwsze reprezentowane są przez  zespoły liściakowe młodszego dryasu i z początków okresu holoceńskiego (Friesland-Dryas IV). Na szczególną uwagę zasługuje zespół złożony z pojedynczej, izolowanej przestrzennie i bogatej w narzędzia (ponad 200 okazów) krzemienicy oraz 3 jam, z których największa o średnicy 1,7 m wykorzystywana była do przechowywania skór zwierzęcych. Osadnictwo mezolityczne występuje głównie w strefie brzegowej zatoki jeziora Rzędzińskiego. Dzięki obecności torfów zachowały się na miejscu obozowisk, obok wyrobów krzemiennych i kamiennych, również  zabytki wykonywane z surowców organicznych, takich jak drewno, kość, poroże oraz bogaty materiał paleozoologiczny i paleobotaniczny. Do spektakularnych znalezisk należy zaliczyć pierwszy na ziemiach polskich mezolityczny łuk myśliwski. Został on wydatowanay na początek późnego preborealu (ok. 9600 BP). Na stanowisku w Bolkowie odnotowano obecność czytelnego układu przestrzennego i technologiczno-typologicznego zespołów końcowopaleolitycznych i wczesnomezolitycznych, wyrażającego kontynuację osadniczą tych samych grup łowieckich w okresie wielkiej transformacji kulturowej na przełomie plejstocenu i okresu wczesnoholoceńskiego. 4. Tanowo, stan. 2 i 3; liczne i niezwykle bogate skupiska osadnicze od początków późnego paleolitu do protoneolitu włącznie, tj. od około 12500 BP do około 5000 BP.  Osadnictwo paleolityczne reprezentowane jest przez najstarsze na Pomorzu zespoły –  hamburskie z pierwszej na Niżu Europejskim ciepłej oscylacji klimatycznej Bølling, następnie: zespoły tylczakowe Federmesser z okresu Allerød, zespoły liściakowe okresu młodszego dryasu (typu ahrensburskiego) oraz wczesnoholoceńskie (Friesland-Dryas IV) ugrupowania postliściakowe prezentujące końcowy obraz kultury paleolitycznej na terenie Niżu. Obok typowych obozowisk łowieckich, których wyrazem są krzemienice podomowe (śmietniska), rzadziej krzemienice i ślady obiektów mieszkalnych oraz różnych urządzeń gospodarskich, na stanowisku wystąpiły też pracownie krzemieniarskie zlokalizowane bezpośrednio przy wyrobiskach lokalnych, morenowych złóż tego surowca. Szczególnie bogate na stanowiskach w Tanowie są pozostałości obozowisk łowców mezolitycznych. Osadnictwo to występuje od początku pojawienia się kultury mezolitycznej na terenie Niżu w okresie preborealnym aż do jej zaniku u schyłku okresu atlantyckiego obejmując cały okres wczesnoholoceński, t.j. od około 9700 do 6000 BP. Mezolit reprezentowany jest przez 12 różnych zespołów osadniczych, związanych z poszczególnymi fazami rozwojowymi ugrupowań kulturowych duvensejskich i maglemoskich. Koniec osadnictwa mezolitycznego na stanowiskach wiąże się z pojawieniem się około 6000 BP nowego zespołu kulturowego, jakim jest Protoneolit. Były to społeczności o wyspecjalizowanej gospodarce łowiecko-zbierackiej i z podobną do mezolitycznej kulturą duchową, które jednak posiadły część zdobyczy cywilizacyjnych wczesnoneolitycznych ludów rolniczych z południa Europy.  Prace, jakie powstały w wyniku realizacji zadania „Paleolit i mezolit Pomorza”, w znaczący sposób przyczyniają się do pogłębienia wiedzy o najstarszych społeczeństwach łowiecko-zbierackich zamieszkujących północno-zachodnie obszary polskiego Niżu, a tym samym paleolitu i mezolitu europejskiego w ogóle.
  • Najważniejsze publikacje dotyczące projektu: T. Galiński, 1992, Mezolit Pomorza, Szczecin; T. Galiński, 1998, Obozowiska późnopaleolityczne i mezolityczne w Łęgach, woj. szczecińskie, Materiały Zachodniopomorskie, t. XLIV: 7-41; T. Galiński, 2004, Stanowisko mezolityczne w Płotach. Inwentarze maglemoskie z ostrzami typu Vig,  Materiały Zachodniopomorskie, Nowa Seria, t. I: 5-62.; T. Galiński, 2007, Rotnowo. Stanowisko paleolityczne i mezolityczne w Dolinie Lubieszowej  na  Pomorzu Zachodnim, Warszawa; T. Galiński, (w druku) Tanowo. Obozowiska łowieckie z epoki paleolitu i mezolitu na Pomorzu, Warszawa; T. Galiński, D. Jankowska, 2006. Bolków 1. Stanowisko z końca paleoliu i początków mezolitu nad jeziorem Świdwie na Pomorzu Zachodnim, Materiały  Zachodniopomorskie, Nowa Seria, t. II/III: 79-176.

Obecnie realizowane projekty badawcze:

1) Obozowiska łowieckie kultury protoneolitycznej w Tanowie na Pomorzu Zachodnim.

  • lata realizacji: 2011-2012;
  • funkcja w zespole: kierownik projektu;
  • jednostka organizująca: Instytut Archeologii i Etnologii PAN.
  • opis projeku: Celem projektu jest wszechstronne i wieloaspektowe opracowanie oraz przygotowanie do publikacji materiałów związanych z wyjątkową na ziemiach polskich kulturą protoneolityczną, występującą na obszarze Puszczy Wkrzańskiej na Pomorzu. Jest to oryginalny zespół końcowomezolityczny z ceramiką ostrodenną i wczesnopucharową o tradycjach wywodzących się z zachodnioeuropejskiej strefy litoralnej śródziemnomorsko-atlantyckiej. Opracowanie znalezisk pomorskich nawiązuje do istniejących w tym zakresie badań głównie francuskich, niemieckich i duńskich.
  • publikacje dotyczące projektu: Galiński T., Kultura protoneolityczna na Pomorzu w świetle najnowszych badań w Tanowie, Archeologia Polski, t. LVII (w druku).

2) Społeczeństwa łowiecko-zbierackie wczesnego mezolitu w rejonie dolnej Odry.

  • lata realizacji: 2012-2013;
  • funkcja w zespole: kierownik projektu;
  • jednostka organizująca: Instytut Archeologii i Etnologii PAN.
  • opis projektu: Celem projektu jest wieloaspektowe rozpoznanie najstarszego osadnictwa mezolitycznego w rejonie dolnej Odry. Punktem wyjścia w realizacji zadania są niezwykle obiecujące wyniki badań wykopaliskowych przeprowadzonych na stanowisku w Bolkowie nad jeziorem Świdwie w 2010 r. W strefie brzegowej wyschniętej zatoki jeziora, pod warstwą torfu odkryto m. in. pozostałości 3 szałasów, którym towarzyszyły liczne zabytki krzemienne i kamienne, narzędzia i przedmioty z surowców organicznych, szczątki roślin i owoców leśnych oraz liczne kości zwierzęce. Obozowiska datowane są wstępnie na początek młodszego okresu preborealnego, tj. około 9700-9500 BP.

 Praktyka terenowa:

  • Stanowisko
    • rok
    • funkcja
    • prowadzący
    • jednostka
  • Krzemionki
    • 1981
    • asystent kierownika badań
    • mgr K. Bąbel
    • Państwowe Muzeum Archeologiczne.
  • Neuenwalde, Flögeln, Baderkesa, Morze Północne (Niemcy)
    • 1983
    • różne funkcje, w tym samodzielnie prowadzone badania wykopaliskowe na jednym ze stanowisk epoki kamienia (mezolitu) w Neuenwalde
    • dr A. Zimermann
    • Institut für Marschen und Wurtenforschung w Wilhelmshaven.
  • Projekt Vedbaek zespół kilkunastu stanowisk epoki kamienia (Dania)
    • 1985
    • asystent kierownika badań
    • dr P. Vang-Petersen
    • Muzeum Narodowe w Kopenhadze.

Kariera zawodowa 

  • Muzeum Mazowieckie w Płocku
    • 1979-1982: asystent, starszy asystent
  • Muzeum Narodowe w Szczecinie, Dział Archeologii
    • 1982-2002: adiunkt, kustosz i starszy kustosz;
    • kierownik Działu Archeologii w latach 1998-2002
  • Instytut Archeologii i Etnologii PAN, Oddział w Szczecinie
    • od 2003: docent, prof. nadzwyczajny PAN

Stypendia:

  • Stypendium naukowe Międzynarodowej Organizacji Młodych Pracowników Naukowych „DAD” w Niemczech w 1983.
  • Stypendium naukowe Ministerstwa Kultury Królestwa Danii w 1985.

Organizacja i popularyzacja nauki:

  • Badania wykopaliskowe prowadzone na stanowiskach epoki kamienia w latach 1982-2011 były popularyzowane w programach telewizyjnych i radiowych, zarówno w stacjach lokalnych, jak i ogólnopolskich, np. Teleexpres, czy Program I PR - w sumie kilkanaście filmów, audycji o charakterze edukacyjnym i wywiadów oraz w prasie - ponad 30 artykułów. W ostatnich latach także w internecie - np. badania sezonu 2010 w Bolkowie publikowane były w 28 mediach internetowych.
  • Najważniejsze osiagnięcia badawcze prezentowane były na aktualizowanej stałej ekspozycji wystawienniczej w Muzeum Narodowym w Szczecinie w latach 1988-2008. W środowisku naukowym archeologicznym prezentowano na licznych konferencjach archeologicznych i zebraniach naukowych organizowanych m. in. przez Instytut Archeologii i Etnologii PAN.

Bibliografia

  • 1981  

Skarb brązowy z Suchodołów, w woj. płockim, Wiadomości Archeologiczne, t. 46, z. 2: 131-134.

  • 1982  

Ostrza kościane z Kosierzewa i Bonina, woj. Koszalin, Materiały Zachodniopomorskie, t. 28: 7-12.

  • 1983

Zagadnienie osadnictwa późnopaleolitycznego na terenie Pomorza, Matriały Zachodniopomorskie, t. 29: 23-49.

Badania stanowisk mezolitycznych w dolinie rzeki Gunicy w woj. szczecińskim w 1982 r., Materiały Zachodniopomorskie, t. 29: 51-63.

H. Knöll, Megalithgräber von Longerich Wechte, Kr. Steinfurt, Materiały Zachodniopomorskie, t. 29: 311-313.

  • 1984

Badania stanowisk mezolitycznych w Dobrej i w Grzepnicy, woj. szczecińskie w latach 1982-1984, Materiały Zachodniopomorskie, t. 30: 7-21.

Z badań nad paleolitem i mezolitem na Pomorzu Zachodnim, [w:]  IX Sesja Pomorzoznawcza, Gdańsk 22-23. III.1984, Materiały, Gdańsk: 2-6.

  • 1985  

Wyniki badań wykopaliskowych przeprowadzonych na stanowisku 2 i 3 w Tanowie w 1985 r., Materiały Zachodniopomorskie, t. 31: 71-83.

  • 1986

Późnoplejstoceńskie i wczesnoholoceńskie harpuny i ostrza kościane i rogowe na południowych wybrzeżach Bałtyku między ujściem Niemna i Odry, Materiały Zachodniopomorskie, t. 32: 7-69.

Badania wykopaliskowe na stanowisku mezolitycznym w Tanowie w 1986 r., Materiały Zachodniopomorskie, t. 32: 71-84.

Niektóre wyniki archeologicznych badań poszukiwawczych  przeprowadzonych we wschodniej części Kotliny Płockiej w 1979 i 1980 r., Rocznik Muzeum Mazowieckiego w Płocku, nr 12: 133-143.

  • 1987

An inwestigation into palaeolithic settlement of the Pomeranian territores, [in:] J. M. Burdukiewicz, M. Kobusiewicz (red), Late glacial in central Europe, culture and environment, Wrocław-Warszawa-Kraków-Gdańsk-Łódź: 143-163.

Zespoły typu Tanowo. Zachodniopomorski ekwiwalent ugrupowaniaErtebølle-Ellerbek-Lietzow, Materiały Zachodniopomorskie, t. 33: 7-47.

  • 1988

Wyniki badań mezolitycznego stanowiska w Tanowie w 1988 r., Materiały Zachodniopomorskie, t. 34: 7-16.

Z badań nad pradziejami Kotliny Płockiej w późnym plejstocenie i wczesnym holocenie, Rocznik Muzeum Mazowieckiego w Płocku, nr 13: 3-167.

  • 1989     

Le Mesolitique du Nord de I’Europe [in:] J.P. Mohen (ed.) Le Temps de Prehistorie, T. I, (Societe Prehistorique Francaise).

  • 1992

Mezolit Pomorza, Szczecin.

Mezolit ziem polskich. Wybrane zagadnienia w świetle najnowszych badań, Materiały Zachodniopomorskie, t. 38: 7-52.

Obozowiska mezolityczne i protoneolityczne na stanowisku w Tanowie badane w latach 1989-1991, Materiały Zachodniopomorskie, t. 38: 53-122.    

Uwagi na temat mezolitu ceramicznego i neolitu strefy leśnej na Niżu Polskim, Archeologia Polski, t. 36: 5-71.

Teoria obsurowa kamacji genetycznej a najnowsze tendencje badawcz w archeologii późnego paleolitu i mezolitu, [w:] J. Lech, J. Partyka (red.), Prof. Stefan Krukowski (1890-1982). Działalność archeologiczna i jej  znaczenie dla nauki polskiej, Ojców: 241-248. i Prądnik. Prace i Materiały Muzeum im. Władysława Szafera, t. 6: 241- 248.

  • 1994     

Przemysł krzemienny zespołów końcowomezolitycznych i protoneolitycznych w Europie Zachodniej i na Pomorzu, Materiały Zachodniopomorskie, t. 40: 7-74.

  • 1997

Mezolit Europy, Szczecin.

Materiały do mapy osadnictwa w epoce kamienia na Pomorzu Zachodnim, Materiały Zachodniopomorskie, t. 43: 7-98.

  • 1998     

Obozowiska późnopaleolityczne i mezolityczne w Łęgach, woj. szczecińskie, Materiały Zachodniopomorskie, t. 44: 7-41.

  • 1999     

Stanowisko późnopaleolityczne w Kocierzy, Materiały Zachodniopomrskie, t. 45: 7-65.

  • 2000

Osadnictwo późnopaleolityczne i mezolityczne na stanowisku w Tanowie. Wykopy łąkowe”, Materiały Zachodniopomorskie, t. 46: 7-66.

Polskie badania mezolitu - głos do referatu Michała Kobusiewicza, [w:] M. Kobusiewicz, S. Kurnatowski (red.), Archeologia i Prahistoria Polska w ostatnim półwieczu, Materiały z Konferencji, Poznań: 63-67.

  • 2001

Some remarks on cultural differentiation of the European Mesolithic, Fontes  Archaeologici Posnanienses, t. 39: 59-73.

Materiały późnopaleolityczne i mezolityczne z badań F. Tarczyńskiego w zbiorach Muzeum Diecezjalnego w Płocku, Wiadomości Archeologiczne, t.  LIV: 157 - 161.

  • 2002

Społeczeństwa mezolityczne. Osadnictwo, gospodarka, kultura ludów łowieckich w VIII - IV tys. p.n.e. na terenie Europy, Szczecin.

Przejawy sztuki mezolitycznej na ziemiach polskich, [w:] Sztuka  pradziejowa ziem polskich, Gniezno: 50-54.

  • 2003      

W sprawie genezy zespołów janisławickich, [w:] T. Galiński, E. Wilgocki (red.), Res et Fontes, Szczecin: 43-56.

  • 2004

Materiały krzemienne ze Szczecina-Płoni, stanowisko 2, Folia Praehistorica Posnaniensia, t. 12: 131-146.

Stanowisko mezolityczne w Płotach. Inwentarze maglemoskie z ostrzami typu Vig, Materiały Zachodniopomorskie, Nowa Seria, t. I: 5-62.

  • 2005      

Nowe materiały tzw. fazy wczesnopucharowej osadnictwa protoneolitycznego na Pomorzu, Folia Praehistorica Posnanensia, t. 13/14: 71-90.

  • 2006      

Osadnictwo późnopaleolitczne w rejonie jeziora Świdwie na Pomorzu Zachodnim, Materiały Zachodniopomorskie, Nowa Seria, t. II/III: 43-77.

T. Galiński, D. Jankowska, Bolków 1. Stanowisko z końca paleoliu i początków mezolitu nad jeziorem Świdwie na Pomorzu Zachodnim, Materiały Zachodniopomorskie, Nowa Seria, t. II/III: 79-176.

  • 2007

Rotnowo. Stanowisko paleolityczne i mezolityczne w Dolinie Lubieszowej  na Pomorzu Zachodnim, Warszawa.

My own excavations and discoveries of Final Paleolithic assemblages on the European Plain [in:] M. Kobusiewicz, J. Kabacińksi (edit.) Studies in the Final Paleolithic Settlement of the Great European Plain, Poznań: 129 -137.

  • 2009       

Badania paleolitu i mezolitu na Pomorzu Zachodnim w latach 1982-2006 [w:] M. Fudziński, H. Paner (red.), Aktualne problemy epoki kamienia na Pomorzu, Gdańsk: 85-115.

  • 2010     

T. Galiński, Z. Sulgostowska, Younger dryas tanged point key sites in western Pomerania, Archaeologia Baltica, t. 13: 43-57.

  • 2011      

Organizacja terytorialna osadnictwa łowców mezolitycznych. Studia na przykładzie obszaru rynny plejstoceńskiej Dolnej Odry, Archeologia Polski, t. LVI: 87-131.                                

Home Instytut Pracownicy Galiński Tadeusz, dr hab. prof. IAE PAN