Towards a new synthesis of the prehistory of Polish lands. Some remarks on “The Past Societies. Polish lands from the first evidence of human presence to the early Middle Ages”

  • Michał Pawleta Instytut Archeologii UAM
Keywords: synthesis, the prehistory of Polish lands, new discoveries, the social past, an anthropological approach, theory of archaeology, accessibility


The article discusses recently (2016) published a five-volume synthesis entitled “The Past Societies. Polish lands from the first evidence of human presence to the early Middle Ages”, edited by Przemysław Urbańczyk. It is a long-overdue publication, written by a group of sixty archaeologists, presenting in subsequent chapters the oldest history of Polish lands from the Palaeolithic Era to the Early Middle Ages (1000 AD). Instead of systematic analysis of its scientific content - that due to its extent and abundance of issues it addresses is impossible for one author – this article takes under scrutiny the main initial goals and ideas of this compendium, its theoretical and methodological assumptions along with the proclaimed anthropological and less materialistic approach to the human past as well as its editorial layout. It also addresses the crucial aspect of an accessibility of this publication.


Arnold B. and Wicker N. L. (eds.) 2001. Gender and the Archaeology of Death. Lanham: Altamira Press.
Blajer W. and Kmieciński J. (eds.) 1989. Pradzieje ziem polskich. Cz. 2, Epoka brązu i po-czątki epoki żelaza. Warszawa, Łódź: Państwowe Wydawnictwo Naukowe.
Chmielewski W. and Hensel W. 1975. Prahistoria ziem polskich. Tom I. Paleolit i mezolit. Wrocław-Warszawa-Kraków-Gdańsk: Zakład Narodowy im. Ossolińskich.
Chmielewski W. and Kmieciński J. (eds.) 1989. Pradzieje ziem polskich. T. 1, Od paleolitu do środkowego okresu lateńskiego. Warszawa, Łódź: Państwowe Wydawnictwo Naukowe.
Dobres A.-M. and Robb J. (eds.) 2000. Agency in Archaeology. London, New York: Routled-ge.
Fagan B. 2005. Writing Archaeology: Telling Stories About the Past, Walnut Creek: Left Coast Press.
Fowler C. 2004. The Archaeology of Personhood: An Anthropological Approach. London, New York. Routledge.
Gardawski A. (ed.) 1979. Prahistoria Ziem Polskich. Tom IV. Od środkowej epoki brązu do środkowego okresu lateńskiego. Wrocław-Warszawa-Kraków-Gdańsk: Zakład Narodowy im. Ossolińskich.
Godłowski K. and Kozłowski J.K. 1976. Historia starożytna ziem polskich. Warszawa: Pań-stwowe Wydawnictwo Naukowe.
Harris O. J and Cipolla C. N. 2017. Archaeological Theory in the New Millennium: Introduc-ing Current Perspectives. New York: Routledge.
Hensel W., Bukowski Z. and Wielowiejski J. (eds.) 1981. Prahistoria ziem polskich. Tom V. Późny okres lateński i okres rzymski. Wrocław-Warszawa-Kraków-Gdańsk: Zakład Narodo-wy im. Ossolińskich.
Hensel W. and Wiślański T. (eds.) 1979. Prahistoria ziem polskich. Tom II. Neolit. Wrocław-Warszawa-Kraków-Gdańsk: Zakład Narodowy im. Ossolińskich.
Hodder I. (ed.) 1989. The Meaning of Things. Material Culture and Symbolic Expression. London, New York: Routledge.
Hodder I. 2012. Entangled: An Archaelogy of the Reletionships between Humans and Things. Malden, Oxford: Willey-Blackwell.
Insoll T. (ed.) 2007. The Archaeology of Identities. A Reader. New York: Routledge.
Jażdżewski K. 1981. Pradzieje Europy Środkowej. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossoliń-skich.
Johnson M. 2010. Archaeological Theory. An Introduction (Second Edition). Malden: Wil-ley-Blackwell.
Kaczanowski P. and Kozłowski J.K. 1998. Najdawniejsze dzieje ziem polskich: (do VII w.). Warszawa, Świat Książki.
Kadrow S. and Wojakowski D. 2014. O dyskursie archeologiczno-socjologicznym. Studia Humanistyczne AGH 13/2: 7-17.
Knapp B.A. and van Domelen P. 2008. Past Practices: Rethinking Individuals and Agents in Archaeology. Cambridge Archaeological Journal 18(1): 15-34.
Knappett C. 2011. An Archaeology of Interaction. Network Perspectives on Material Culture and Society. Oxford: Oxford University Press.
Kobyliński Z. 2002. Archaeology on the Ruins of Ivory Towers. What Sort of Theory Do We Need?, In P.F. Biehl, A. Gramsch, A. Marciniak (eds.), Archaeologies of Europe. History, Methods and Theories. Münster: Waxmann, 421-424.
Machnik J., Gediga B., Miśkiewicz J. and Hensel W. (eds.) 1978. Prahistoria ziem polskich. Tom III. Wczesna epoka brązu. Wrocław-Warszawa-Kraków-Gdańsk: Zakład Narodowy im. Ossolińskich.
Minta-Tworzowska D. 2006. Interdisciplinary Research and Archaeology. Archaeologia Polona 44: 41-51.
Olsen B. 2013. W obronie rzeczy: archeologia i ontologia przedmiotów. Warszawa: Instytut Badań Literackich PAN.
Olsen B., Shanks M., Webmoor T. and Witmore T. 2012. Archaeology: The Discipline of Things. Berkeley, Los Angeles: University of California Press, Ltd.
Ostoja-Zagórski J. 1998. Polska w starożytności: (500 000 lat p.n.e – 500 lat n.e.). Poznań: Wydawnictwo Poznańskie.
Ostoja-Zagórski J. 2005. Najstarsze dzieje ziem polskich. Bydgoszcz: Wydawnictwo Akade-mii Bydgoskiej.
Parker Pearson M. 1999. The Archaeology of Death and Burial. Phoenix Mill: Sutton Pub-lishing Limited.
Preucel R. W. and Malden S.A. (eds.) 2010. Contemporary Archaeology in Theory. The New Pragmatism (Second Edition). Oxford: Blackwell Publishing Ltd.
Robb J. and Harris O.J.T. 2013. The Body in History: Europe from the Palaeolithic to the Future. Cambridge: Cambridge University Press.
Tabaczyński S. 2000. Kultury archeologiczne a rzeczywistość dziejowa. Warszawa: Wydaw-nictwo Naukowe PWN.
Tabaczyński S., Marciniak A. Cyngot D. and Zalewska A. (eds.) 2012. Przeszłość społeczna. Próba konceptualizacji. Poznań: Wydawnictwo Poznańskie.
Żuchowicz R. 2018. Wielka Lechia. Źródła i przyczyny popularności teorii pseudonaukowej okiem historyka. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe Sub Lupa.
How to Cite
Pawleta, M. (2018). Towards a new synthesis of the prehistory of Polish lands. Some remarks on “The Past Societies. Polish lands from the first evidence of human presence to the early Middle Ages”. Sprawozdania Archeologiczne, 70, 353-373. Retrieved from
Discussions and Polemics