Świeciechów Flint and the Trans-regional Interactions of the Funnel Beaker Populations

  • Aleksandr Diachenko Institute of Archaeology of the National Academy of Sciences of Ukraine
  • Malgorzata Rybicka Institute of Archaeology, University of Rzeszow
Keywords: x, xx, xxx, xxxx

Abstract

This paper deals with the distribution of Świeciechów flint and trans-regional interactions of the Funnel Beaker populations in the territory of modern Poland. Analysis of numerical distribution of artefacts made possible the conclusion regarding close connection in ‘flow’ of Świeciechów and Volhynian flint. Two ‘routs’ of transportation of this raw material to Kujawy were identified. The first ‘route’ is associated with the Vistula river, while the second ‘route’, to a less extent confirmed by empirical evidence, indicates the raw material flow from the south.

References

Balcer B. 1975. Krzemień świeciechowski w kulturze pucharów lejkowatych: eksploatacja, obróbka i rozprzestrzenienie. Warszawa: Zakład Narodowy im. Ossolińskich.
Balcer B. 1981. Związki między kulturą pucharów lejkowatych (KPL) a kulturą trypolską (KT) na podstawie materiałów krzemiennych. In T. Wiślański (ed.), Kultura pucharów lejkowatych w Polsce (studia i materiały). Poznań, 59-79.
Balcer B. 1983. Wytwórczość narzędzi krzemiennych w neolicie ziem Polski. Warszawa: Zakład Narodowy im. Ossolińskich.
Balcer B. 2002. Ćmielów – Krzemionki - Świeciechów. Związki osady neolitycznej z kopalniami krzemienia. Warszawa: Instytut Archeologii i Etnologii PAN.
Balcer B. 2002a. Materiały krzemienne z osady kultury pucharów lejkowatych z Zawarży. In A. Kulczycka-Leciejewiczowa, Zawarża. Osiedle neolityczne w południowopolskiej strefie lessowej. Wrocław: Instytut Archeologii i Etnologii PAN, 117-128.
Barrientos G., Catella L. and Oliva F. 2015. The spatial structure of lithic landscapes: The late Holocene record of East-Central Argentina as a case study. Journal of Archaelogical Method and Theory 22(4), 1151-1192.
Bronicki A., Hander E. 2008. Wielokulturowe stanowisko 3 w Raciborowicach-Kolonii, pow. chełmski. In J. Libera, (ed.), Pradziejowe i wczesnośredniowieczne materiały z obniżenia Dubienki. Lublin: Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej, 11-71.
Chmielewski J.T. 2015a. Znaleziska ceramiczne. Wytwórczość ceramiki i jej codzienne użytkowanie. In T.J. Chmielewski, E. Mitrus (eds). Pliszczyn. Eneolityczny kompleks osadniczy na Lubelszczyźnie. (=Ocalone Dziedzictwo Archeologiczne 5). Wrocław: Pękowice-Wrocław, 61-106.
Chmielewski J.T. 2015b. Chronologia. In T.J. Chmielewski, E. Mitrus (eds.), Pliszczyn. Eneolityczny kompleks osadniczy na Lubelszczyźnie (=Ocalone Dziedzictwo Archeologiczne 5). Wrocław: Pękowice-Wrocław, 219-223.
Chmielewski J.T. 2015c. Znaleziska krzemienne. Wytwórczość i wykorzystywanie narzędzi krzemiennych. In T.J. Chmielewski, E. Mitrus (eds.), Pliszczyn. Eneolityczny kompleks osadniczy na Lubelszczyźnie (=Ocalone Dziedzictwo Archeologiczne 5). Wrocław: Pękowice-Wrocław, 107-123.
Dobrzyński M. 2011. Dom i otoczenie na podstawie osady kultury pucharów lejkowatych w Piaskach Wielkich, pow. Świdnik, woj. lubelskie. In M. Rybicka (ed.), Obraz struktury społecznej w świetle źródeł archeologicznych w pradziejach i średniowieczu. Rzeszów: Mitel, 67-81.
Dobrzyński M. 2014. Krzemieniarstwo kultury pucharów lejkowatych w Polsce centralnej [maszynopis pracy doktorskiej w Instytucie Archeologii UR]. Rzeszów: Instytut Archeologii UR.
Dobrzyński M., Piątkowska K. 2014. Materiały krzemienne ze stanowiska 52 w Pawłosiowie, pow. Jarosław, woj. podkarpackie. In M. Rybicka (ed.), Wschodnie pogranicze grupy południowo-wschodniej kultury pucharów lejkowatych. (=Collectio Archaeologica Ressoviensis 28). Rzeszów: Mitel, 55-66.
Domańska L. 1995. Geneza krzemieniarstwa kultury pucharów lejkowatych na Kujawach. Łódź: Uniwersytet Łódzki.
Domańska L. 2013. Krzemieniarstwo horyzontu klasycznowióreckiego kultury pucharów lejkowatych na Kujawach. (=Spatium Archaeologicum 7). Łódź: Instytut Archeologii UŁ. Fundacja Uniwersytetu Łódzkiego.
Grygiel R. 1979. Jama ze spaloną pszenicą kultury pucharów lejkowatych z Opatowic, woj. włocławskie. Prace i Materiały Muzeum Archeologicznego i Etnograficznego w Łodzi, Seria archeologiczna 26, 41-55.
Grygiel R. 2016. Podstawy źródłowe. Charakterystyka obiektów i materiałów ze stanowisk badanych wykopaliskowo w rejonie Brześcia Kujawskiego i Osłonek. In R. Grygiel, T. Łapińska, P. Papiernik (eds.). Neolit i początki epoki brązu w rejonie Brześcia Kujawskiego i Osłonek. III. Środkowy i późny neolit. Kultura pucharów lejkowatych. Łódź: Fundacja Badań Archeologicznych imienia profesora Konrada Jażdżewskiego, Muzeum Archeologiczne i Etnograficzne w Łodzi, 17-596.
Gumiński W. 1989. Gródek Nadbużny. Osada kultury pucharów lejkowatych. Warszawa: Zakład Narodowy im. Ossolińskich.
Hodder I. 1974. Regression analysis of some trade and marketing patterns. World Archaeology 6(2), 172-189.
Hodder I. And Orton C. 1976. Spatial analysis in archaeology. New studies in archaeology. Cambridge: Cambridge University Press.
Ibañez J.J., Ortega D., Campos D., Khalidi L. and Méndez V. 2015. Testing complex networks of interaction at the onset of the Near Eastern Neolithic using modelling of obsidian exchange Journal of Royal Society Interfgace 12, 20150210.
Kluzik A. 2010. Osada kultury pucharów lejkowatych w Krakowie Nowej Hucie-Mogile, stan. 62. Materiały Archeologiczne Nowej Huty 25, 7-66.
Kośko A. 1981. Udział południowo-wschodnioeuropejskich wzorców kulturowych w rozwoju niżowych społeczeństw kultury pucharów lejkowatych. Grupa mątewska. Poznań: Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, seria archeologiczna 19.
Kośko A. 1988. Osady kultury pucharów lejkowatych w Inowrocławiu-Mątwach, woj. Bydgoszcz, stanowisko 1. Inowrocław.
Kośko A., Szmyt M. 2015. Dom na wzgórzu, 3200 przed Chr. Mała osada ludności kultury pucharów lejkowatych na stanowisku Opatowice 42 (Kujawy) i jej południowo-wschodnie koneksje. In A. Diachenko, F. Menotti, S. Ryzhov, K. Bunyatyan, S. Kadrow (eds.), The Cucuteni-Trypillia Cultural Complex and its Neighbours: Essays in Memory of Volodymyr Kruts. Lviv: Astrolabe, 183-208.
Kruk J. 1980. Gospodarka w Polsce południowo-wschodniej w V-III tysiącleciu p.n.e. Warszawa: Zakład Narodowy im. Ossolińskich.
Kruk J., Milisauskas S. 1981. Wyżynne osiedle neolityczne w Bronocicach, woj. kieleckie. Archeologia Polski 26(1), 65-113.
Kruk J., Milisauskas S. 1983. Chronologia absolutna osadnictwa z Bronocic. Archeologia Polski 27, 195-228.
Kruk J., Milisauskas S. 1999. Rozkwit i upadek społeczeństw rolniczych neolitu. Kraków: Instytut Archeologii i Etnologii PAN.
Lech J., Młynarczyk H. 1981. Uwagi o krzemieniarstwie społeczności wstęgowych i wspólnot kultury pucharów lejkowatych. Próba konfrontacji. In T. Wiślański (ed.), Kultura pucharów lejkowatych w Polsce. Poznań, 11-33.
Libera J., Zakościelna A. 2011. Cyrkulacja krzemienia wołyńskiego w okresie neolitu i we wczesnej epoce brązu na ziemiach polskich. In M. Ignaczak, A. Kośko, M. Szmyt (ed.), Między Bałtykiem a Morzem Czarnym. Szlaki międzymorza IV-I tys. przed. Chr., (=Archeologia Bimaris 4). Poznań: Wydawnictwo Poznańskie, 83-115.
Nowak M. 2009. Drugi etap neolityzacji ziem polskich. Kraków: Księgarnia Akademicka.
Ortega D., Ibañez J.J., Khalidi L., Méndez V., Campos D. and Teira L. 2014. Towards a multi-agent-based modelling of obsidian exchange in the Neolithic Near East. Journal of Archaeological Method and Theory 21(2), 461-485.
Papiernik P. 2016. Materiały krzemienne kultury pucharów lejkowatych z rejonu Brześcia Kujawskiego i Osłonek. In R. Grygiel, T. Łapińska, P. Papiernik (eds.), Neolit i początki epoki brązu w rejonie Brześcia Kujawskiego i Osłonek III. Środkowy i późny neolit. Kultura pucharów lejkowatych. Łódź: Fundacja Badań Archeologicznych imienia profesora Konrada Jażdżewskiego, Muzeum Archeologiczne i Etnograficzne w Łodzi, 597-753.
Papiernik P., Rybicka M. 2002. Annopol. Osada kultury pucharów lejkowatych na Pojezierzu Gostynińskim. Łódź: Muzeum Archeologiczne i Etnograficzne w Łodzi, Fundacja Badań Archeologicznych im. Profesora Konrada Jażdżewskiego.
Pelisiak A. 2003. Osadnictwo. Gospodarka. Społeczeństwo. Studia nad kultura pucharów lejkowatych na Niżu polskim. Rzeszów: Wydawnictwo Uniwersytetu Rzeszowskiego.
Pelisiak A., Rybicka M. 2003. Radziejów Kujawski, stan. 4, woj. kujawsko-pomorskie. Materiały krzemienne. Sprawozdania Archeologiczne 55, 81-118.
Pelisiak A., Rybicka M., Ralska-Jasiewiczowa M. 2006. From the Mesolithic to Modern Times. Settlement Organization and Economy Recorded in Annually Laminated Sediments of the Lake Gościąż (Central Poland). (=Collectio Archaeologica Ressoviensis 2). Rzeszów: Mitel.
Prinke D. 1987. Osady ludności kultury pucharów lejkowatych na stan. 50 w Tarkowie, gm. Nowa Wieś Wielka, woj. bydgoskie z II i schyłku III fazy rozwoju na Kujawach. Folia Praehistorica Posnaniensia 2, 69-125.
Prinke D. 1988. Środkowoneolityczne zalążki procesów synkretyzacji kultury pucharów lejkowatych na Kujawach. In A. Cofta-Broniewska (ed.), Kontakty pradziejowych społeczeństw Kujaw z innymi ludami Europy. Inowrocław, 93-105.
Renfrew C. 1975. Trade as action at a distance: Questions of integration and communication. In J. Sabloff and C.C. Lamberg-Karlovsky (Eds.), Ancient civilizations and trade. Albuquerque: University of New Mexico Press, 3-59.
Renfrew C. 1977. Alternative models for exchange and spatial distribution. In T.K. Earle and J.E. Ericson (eds.), Exchanges systems in prehistory. London: Academic Press, 71-90.
Renfrew C., Dixon J.E. and Cann, J.R. 1968. Further analysis of Near Eastern Obsidian. Proceedings of the Prehistoric Society 34, 319-331.
Rybicka M. 2004. Kultura pucharów lejkowatych na Pojezierzu Gostynińskim. Chronologia, osadnictwo, gospodarka. Łęczyca: Muzeum w Łęczycy.
Rybicka M. 2011. Przyczynek do badań nad datowaniem wczesnych faz kultury pucharów lejkowatych na Niżu Polski. Materiały i Sprawozdania Rzeszowskiego Ośrodka Archeologicznego 32, 231-237.
Rybicka M. 2015. Eastern peripheries of the Funnel Beaker Culture. In A. Diachenko, F. Menotti, S. Ryzhov, K. Bunyatyan, S. Kadrow (eds.), The Cucuteni-Trypillia Cultural Complex and its Neighbours: Essays in Memory of Volodymyr Kruts. Lviv: Astrolabe, 161-176.
Rybicka M. 2017. Kultura trypolska – kultura pucharów lejkowatych. Natężenie kontaktów i ich chronologia. (=Collectio Archaeologica Ressoviensis 2). Rzeszów: Wydawnictwo Uniwersytetu Rzeszowskiego i Wydawnictwo Zimowit.
Rzepecki S. 2004. Społeczności środkowoneolitycznej kultury pucharów lejkowatych na Kujawach. Poznań: Wydawnictwo Poznańskie.
Rzepecki S. 2014. Wilkostowo, stan. 23/24. Neolityczny kompleks osadniczy. I. (=Spatium Archaeologicum 7). Łódź: Instytut Archeologii UŁ. Fundacja Uniwersytetu Łódzkiego.
Sałaciński S. 2013. Materiały krzemienne z badań neolitycznych stanowisk w Stryczowicach, woj. świętokrzyskie. In A. Uzarowicz-Chmielewska, B. Sałacińska, Osady neolityczne w Stryczowicach, woj. świętokrzyskie. (=Materiały Starożytne i Wczesnośredniowieczne 10). Warszawa: Państwowe Muzeum Archeologiczne, 257-286.
Sobkowiak-Tabaka I., Kasztowsky Z., Kabacińki J., Biró K.T., Maróti B., Gméling K. 2015. Transcarpathian contacts of the Lateglacial societies of the Polish Lowloands. Przegląd Archeologiczny 63, 5-28.
Thalmann J.-P. 2006. Obsidian at Tell Arqa, North Lebanon. A stop-over point on a trade route? BaghdaderMitteilungen 37, 575-593.
Wiślański T. 1979. Kształtowanie się miejscowych kultur rolniczo-hodowlanych. Plemiona kultury pucharów lejkowatych. In W. Hensel, T. Wiślański (eds.), Prahistoria ziem polskich 2. Neolit. Wrocław-Warszawa-Kraków-Gdańsk: Zakład Narodowy im. Ossolińskich Wydawnictwo Polskiej Akademii Nauk, 165-260.
Włodarczak P. 2006. Chronologia grupy południowo-wschodniej kultury pucharów lejkowatych w świetle dat radiowęglowych. In J. Libera, K. Tunia (eds.), Idea megalityczna w obrządku pogrzebowym kultury pucharów lejkowatych. Lublin-Kraków, 27-66.
Zawiślak P. 2013. Ceramika i krzemienie z osady kultury pucharów lejkowatych z Szumowa, stan. 10, pow. Puławy. In A. Pozikhovski, M. Rybicka, J. Rogoziński. (eds.), Pogranicze kultury trypolskiej i kultury pucharów lejkowatych. (= Collectio Archaeologica Ressoviensis 26). Rzeszów: Mitel, pp. 227-250.
Published
2018-12-16
How to Cite
Diachenko, A., & Rybicka, M. (2018). Świeciechów Flint and the Trans-regional Interactions of the Funnel Beaker Populations. Sprawozdania Archeologiczne, 70, 119-137. https://doi.org/https://doi.org/10.23858/SA70.2018.006
Section
Articles