http://iaepan.vot.pl/czasopisma/index.php/przegladarcheologiczny/issue/feed Przegląd Archeologiczny 2019-02-20T19:15:21+01:00 Prof. Bogusław Gediga boguslaw.gediga@gmail.com Open Journal Systems <p>ISSN <strong>0079-7138</strong></p> <p>e-ISSN <strong>2657-4004</strong></p> <p><br>Articles are published in the following languages: <strong>polish, english, german, french, italian, slovak, czech, spanish</strong><br> Abstracts:<strong>&nbsp;English</strong><br> Frequency of publishing: <strong>annual</strong></p> http://iaepan.vot.pl/czasopisma/index.php/przegladarcheologiczny/article/view/DOI Epiahrensburgian. Osadnictwo paleolityczne w początkach holocenu na stanowisku w Bolkowie na Pomorzu Zachodnim 2019-01-04T19:52:18+01:00 Tadeusz Galiński t.galinski@iaepan.szczecin.pl <p>Multidisciplinary excavation research carried out in recent years at the site in Bolków in Western Pomerania have brought many important and interesting results. They include materials, excavated in 2010-2011 and 2015, related to the poorly-recognized problem of Palaeolithic settlements in the Plain at the beginning of the Holocene. The paper is the first presentation of the results and an attempt to discuss them in the broader European context. The settlement cluster defined as Bolków PF/2011 is dated using the C14 radiocarbon analysis to a period of about 9900–9600 BP and represents the so-called Epiahrensburgian.</p> 2018-12-14T17:10:59+01:00 ##submission.copyrightStatement## http://iaepan.vot.pl/czasopisma/index.php/przegladarcheologiczny/article/view/261 Wyroby miedziane kultury jordanowskiej ze stan. 10/11/12 w Domasławiu, gm. Kobierzyce, w świetle badań metaloznawczych 2019-02-20T18:57:12+01:00 Marta Mozgała-Swacha mozgalita@o2.pl Beata Miazga beata.miazga@uwr.edu.pl <p>Z cmentarzyska kultury jordanowskiej odkrytego na stan. 10/11/12 w Domasławiu, gm. Kobierzyce pochodzi bogata kolekcja wyrobów wykonanych z miedzi. W niniejszym artykule zaprezentowane zostały wyniki badań metaloznawczych wybranych zabytków, stanowiących wyposażenie dwóch grobów męskich nr 12862 oraz 13131. Wszystkie analizowane przedmioty wykonano z surowca zawierającego bardzo duże ilości miedzi oraz śladowe ilości innych pierwiastków. Obserwowane różnice w zawartości arsenu, antymonu i bizmutu mogą świadczyć o wykorzystaniu różnych źródeł surowca lub mieć związek z procesem produkcji przedmiotów miedzianych.</p> 2018-12-14T17:15:03+01:00 ##submission.copyrightStatement## http://iaepan.vot.pl/czasopisma/index.php/przegladarcheologiczny/article/view/259 Nowy skarb trzcinieckiego kręgu kulturowego z Brzegu, stan. 3, gm. Rzeczyca, pow. Tomaszów Mazowiecki, woj. łódzkie 2019-02-20T18:58:04+01:00 Przemysław Muzolf malik_allo@poczta.onet.pl Mariusz Ziółkowski malik_allo@poczta.onet.pl <p>The paper presents a newly discovered hoard of bronze ornaments, which was found in November 2014 in Brzeg,<br>Rzeczyca commune, Tomaszów Mazowiecki district (Fig. 1). After the initial analysis of the artefacts included in the<br>deposit, it was found that there were 4 oval bronze plates with eyelet, decorated with two rows of ambient points embossed<br>from the bottom, 35 pipe-shaped salta leone coils with a total length of 2,941 m and fragments of a pottery vessel in<br>which the bronze ornaments were placed. The pot belongs to the G123 variant (Górski 2007), with an underlined shoulder<br>and a neck folded outwards, with a slightly thickened rounded/truncated edge, the bottom is not separated (Fig. 2: 1).<br>Spectrometric analysis has shown that all artefacts belong to high-tin bronzes (Table 1). After conducting a formal analysis,<br>mainly of the metal artefacts included in the hoard, and to a lesser extent taking into account the discovered vessel, the<br>time when the hoard from Brzeg was deposited, should be located in the BrD-HA1 phases, which corresponds to the range<br>of 1350-1150 BC in absolute dating</p> 2018-12-14T17:22:21+01:00 ##submission.copyrightStatement## http://iaepan.vot.pl/czasopisma/index.php/przegladarcheologiczny/article/view/264 W jakim stroju na swój pogrzeb, czyli próba interpretacji funkcji tekstyliów archeologicznych odkrywanych w grobach z wczesnej epoki żelaza z terenu Polski. 2019-02-20T18:59:27+01:00 Joanna Słomska asia2499npm@gmail.com Łukasz Antosik l.antos@wp.pl <p>Zasadniczym celem artykułu jest zaprezentowanie możliwości poznawczych, jakie dają odnajdywane w grobach tekstylia z wczesnej epoki żelaza. Obok informacji dotyczących technik stosowanych w tkactwie pradziejowym, pozwalają one również, niestety tylko w pewnych przypadkach, na określenie oryginalnej ich funkcji. Odkryte dotychczas na cmentarzyskach z terenu Polski materiały włókiennicze stanowią najprawdopodobniej pozostałość całunów, woreczków lub ubiorów. Resztki te, w zestawieniu z licznym materiałem włókienniczym z terenu Europy stanowią istotne źródło informacji o społecznościach zamieszkujących obszar Polski we wczesnej epoce żelaza. Bez wątpienia bowiem strój był jednym z wyznaczników przynależności kulturowej w pradziejach. Składały się na niego powszechnie odkrywane w trakcie prac wykopaliskowych metalowe ozdoby, ale również zdecydowanie rzadsze znaleziska pozostałości ubrań.</p> 2018-12-14T16:57:44+01:00 ##submission.copyrightStatement## http://iaepan.vot.pl/czasopisma/index.php/przegladarcheologiczny/article/view/257 Motiv und Symbol als Ausdrucksmittel der Bildsprache in der eisenzeitlichen Kunst 2019-02-20T19:00:09+01:00 Alexandrine Eibner alexandrine.eibner@gmx.at <p>The main object of this article is the codification of varieties of the problem of depictions by motifs, but also by symbols<br>or ciphers: The first motif to mention is the arrival to the feast by horses and wagons or the processions with animals,<br>of warriors or participants. Secondly, the so-called Epulum is to be named, celebrating, wining and dining, offering food<br>and drink to participants and lovers. As part of the festival, musicians are playing the lyra and blowing the syrinx too,<br>also dancers and a singing man can be seen. Finally, the contests, so-called Agones – „gymnic“ as fist fighting, so-called<br>„Faustkampf“, „hippic“ as horse- and chariot racing, and „music“ as acting perfomance of musicians – are named. But in<br>order to represent the festivities in full complexity on one frieze, the artist has to use ciphers as well.</p> 2018-12-14T00:00:00+01:00 ##submission.copyrightStatement## http://iaepan.vot.pl/czasopisma/index.php/przegladarcheologiczny/article/view/260 Zespół mieczy z ciałopalnego cmentarzyska ludności „kultury łużyckiej” w Domasławiu, pow. Wrocław 2019-02-20T19:08:38+01:00 Anna Józefowska annajozefowska@interia.pl Bugusław Gediga boguslaw.gediga@gmail.com Zdzisław Hensel zdz.hensel@gmail.com <p>W związku z planowaną budową obwodnicy Wrocławia latach 2006-2008, Zespół Badań Ratowniczych Instytutu Archeologii i Etnologii Polskiej Akademii Nauk Oddział we Wrocławiu przeprowadził ratownicze badania wykopaliskowe na stan. 10/11/12 w Domasławiu. Najbardziej rewelacyjne rezultaty uzyskano w trakcie badań nekropoli ludności wyróżnianej kultury łużyckiej, przede wszystkim z fazy wczesnej epoki żelaza, okresu kiedy zmienił się zasadniczo obraz kultury materialnej tej społeczności. Ukazuje to budowa i wyposażenie blisko 300 halsztackich grobów komorowych, zawierających do ponad 50 naczyń luksusowej ceramiki grafitowanej i malowanej, ozdoby, przybory toaletowe, narzędzia, naczynia z brązu oraz broń. Na cmentarzysku odkryto fragment głowni miecza z brązu w grobie datowanym na IV/V okres epoki brązu oraz siedem żelaznych i jeden brązowy miecz w halsztackich pochówkach komorowych, bez wątpienia importów z północnoalpejskiego centrum wytwórczego. Przeprowadzone analizy metaloznawcze brązowych egzemplarzy mogą wskazywać na pochodzenie alpejskie surowca, świadczą także o niewielkich walorach mieczy żelaznych dla celów, dla których miały być przeznaczone. W jednym przypadku wykazano meteorytowe pochodzenie surowca. &nbsp;Fakt złożenia mieczy wraz ze zmarłym do grobu był z całą pewnością czynnością, która miała wyróżnić tego osobnika i ukazać jego pozycję społeczną. W świetle wielu przesłanek pozyskanych w trakcie badań na cmentarzysku w Domasławiu, źródła stanowią potwierdzenie sygnalizowanych już w literaturze śladów kontaktów z kręgiem cywilizacji śródziemnomorskiej, głównie za pośrednictwem kultur kręgu halsztackiego.</p> 2018-12-14T17:25:58+01:00 ##submission.copyrightStatement## http://iaepan.vot.pl/czasopisma/index.php/przegladarcheologiczny/article/view/258 Znaleziska związane z osadnictwem ludności kultury lateńskiej z Raciborza, stanowisko 426, woj. śląskie 2019-02-20T19:07:51+01:00 Lidia Kamyszek elkam_id@poczta.onet.pl Tomasz Purowski tomasz@iaepan.edu.pl Leszek Żygadło leszek.zygadlo@gmail.com Barbara Wagner barbog@chem.uw.edu.pl Luiza Kępa llinowska@chem.uw.edu.pl <p>Na stanowisku 426 w Raciborzu odkryto ślady osadnictwa ludności kultur łużyckiej i lateńskiej oraz relikty osad ludności kultury przeworskiej z okresu wpływów rzymskich i z okresu wczesnego średniowiecza. Do ciekawszych znalezisk zaliczyć można ślady pobytu ludności kultury lateńskiej. Są to nieliczne ułamki ceramiki naczyniowej oraz fragment szklanej bransolety. W artykule skupiono się przede wszystkim na analizie typologiczno-chronologicznej oraz technologicznej zabytku szklanego. Bransoleta z Raciborza wykonana została ze szkła słabo przejrzystego barwy niebieskiej, a dekorowana szkłem opakowym barwy żółtej oraz białej. Cechy formalne pozwalają zaliczyć ją do rzędu 19 według klasyfikacji R. Gebharda oraz do grupy 11b według typologii Th.E. Haevernick. Skład chemiczny wszystkich trzech szkieł zbadano metodą LA-ICP-MS. Na podstawie zawartości K<sub>2</sub>O i MgO omawiane tworzywa można zaliczyć do szkieł niskomagnezowych (Low Magnesium Glass = LMG). Dzięki odkryciu fragmentu bransolety szklanej lateński epizod osadniczy można datować na LT C1b, ewentualnie na LT C2.</p> 2018-12-14T17:29:05+01:00 ##submission.copyrightStatement## http://iaepan.vot.pl/czasopisma/index.php/przegladarcheologiczny/article/view/255 How much do we know about the opening of graves in the cemetery in Czarnówko? Some remarks on the basis of research in 2017 2019-02-20T19:09:08+01:00 Kalina Skóra kalina.skora@tlen.pl <p style="margin: 16px 0px 0px; text-align: justify; line-height: normal;"><span lang="EN-GB" style="margin: 0px; font-family: 'Times New Roman','serif'; font-size: 12pt;">The paper discusses results of research on grave opening in the cemetery of the Wielbark Culture in Czarnówko. It is based on excavation works which were carried out in 2017 and were aimed at preparing a precise documentation of trenches which disturbed burials. Additional support was offered by geomorphologic, anthracological, and anthropological analyses. An interdisciplinary approach offers a chance to provide answers to questions concerning the time and methods of post-funeral interferences at Czarnówko and in other cemeteries of the Wielbark Culture. In the next stage, issues concerning the aim (robbery or ritual) and the cultural identity of originators of grave disturbances can be addressed. </span></p> 2018-12-14T17:31:20+01:00 ##submission.copyrightStatement## http://iaepan.vot.pl/czasopisma/index.php/przegladarcheologiczny/article/view/254 Nowoodkryta ostroga typu lutomierskiego z półwyspu sambijskiego. Przyczynek do studiów nad kontaktami słowiańsko-bałtyjskimi 2019-02-20T19:09:52+01:00 Sławomir Wadyl slawomirwadyl@wp.pl Konstantin Skvorcov sn_arch_exp@mail.ru <p>In 2016, near the village of Kumachevo (Кумачёво, Зеленоградский район) in Kaliningrad Oblast during prospection conducted by the Sambian Archaeological Expedition of the Archeology of the Russian Academy of Sciences, a unique spur of Lutomiersk type was discovered. The context of discovery, especially cremated bones, fragments of horse teeth, and pieces of artifacts indicates that the site is a new early medieval cemetery dated back to the 11th-12th century. This is the second discovery of artifact of this kind in the areas of former Prussian lands. Fragments of the spur were also found at the cemetery in Cerkiewnik, Olsztyn district.</p> <p>For the first time, artifacts of this type were discovered in Lutomiersk near Łódź. Due to the fact that only arches were preserved, and they were discovered near the remnants of the saddle, they were interpreted as fittings of the saddle's bow. It was not until the 1980s that the interpretation was questioned, suggesting that they were spurs. Further discoveries from Ostrów Tumski in Wrocław and from the necropoly in Ciepłe, Tczew district has provided irrefutable evidence that they were indeed spurs.</p> <p>The origin of the spurs was the issue that bothered the researchers most. Various directions were indicated, but the most popular were that the spurs originated from the southern Ural, Scandinavia or from the Balt lands. Currently, there is a perception that these items should be associated with the early Piast state. It is not just the largest number of finds in this area, similarity to fittings from Brześć Kujawski, Ostrów Lednicki and Oldenburg, but also an ornamental program in which one can find clear references to the eschatology and cosmology of the Slavs.</p> <p>The find of spur from the Sambian Peninsula, the second next to one from Cerkiewnik is a confirmation of intense cultural contacts of the early Piast state with the Western Balt circle. The spur from Kumachevo is a new relevant source for the study on Slavic-Baltic contacts.</p> 2018-12-14T17:38:05+01:00 ##submission.copyrightStatement## http://iaepan.vot.pl/czasopisma/index.php/przegladarcheologiczny/article/view/253 The problem of the functioning of an early medieval glass workshop within the Niemcza settlement complex 2019-02-20T19:11:26+01:00 Sylwia Siemianowska sylwiasiemianowska@wp.pl Aleksandra Pankiewicz ohlap@poczta.onet.pl <p>The problem of the existence of early medieval glass workshops in Silesia has been constantly discussed by various researchers for many years. Niemcza – apart from Wrocław, Opole and Obiszów – is one of the centres where such a workshop could be located. The discovery of glass jewellery within this centre argued in favour of that, as well as artefacts associated with glassmaking, referred to as crucibles with congealed glass mass, quartz splinters, icicles with a glazed coating, glass slag, fragments of a glass-coated pan, and a small fragment of a nozzle. This paper presents the results of recent analyses of chemical composition, both of finished products and findings hypothetically related to the process of glass melting/remelting. The aim of the paper is to verify the hypothesis concerning the existence of an early glass workshop in Niemcza and to determine its character.</p> 2018-12-14T17:41:18+01:00 ##submission.copyrightStatement## http://iaepan.vot.pl/czasopisma/index.php/przegladarcheologiczny/article/view/262 Miejsce w krajobrazie oraz funkcje wczesnośredniowiecznych grodów w dorzeczach środkowej i górnej Obry, Baryczy oraz środkowej Prosny w IX i X w. 2019-02-20T19:13:29+01:00 Krystian Chrzan krystian.chrzan@gmail.com <p>W dorzeczach środkowej i górnej Obry, Baryczy oraz środkowej Prosny obecne są liczne grodziska, których czas budowy i funkcjonowania przypada nad tzw. czasy plemienne. W literaturze przedmiotu dominuje pogląd, w myśl którego stanowiły one siedziby arystokracji plemiennej. Niniejszy artykuł prezentuje odmienne ujęcie, skupiające się na społeczno-symbolicznym kontekście obecności tych obiektów we wczesnośredniowiecznym krajobrazie. Punktem wyjścia do rozważań stanowiła analiza formy grodów oraz ich usytuowania w strukturze osadniczej omawianego obszaru w IX i X wieku. W rozważaniach uwzględniono również potencjalne funkcje obiektów odkrywanych w obrębie wałów przebadanych grodzisk. Ich rezultatem jest uznanie grodów za wielofunkcyjne miejsca centralne wspólnot plemiennych, a ich potencjalne funkcje to: miejsce odbywania wieców oraz praktyk religijnych, skarbiec, punkt militarnego oporu oraz być może także plac targowy i rezydencja wybranych osób. Upadek tych grodów wiązać można z konsolidacją państwa polskiego za czasów Bolesława Chrobrego oraz translokacją ludności w pobliże dużych centrów władzy książęcej.</p> 2018-12-14T17:42:23+01:00 ##submission.copyrightStatement## http://iaepan.vot.pl/czasopisma/index.php/przegladarcheologiczny/article/view/249 Anatomia pustki: o archeologicznym rekonesansie lotniczym w północno-wschodniej części Dolnego Śląska 2019-02-20T19:14:29+01:00 Justyna Kolenda jko@arch.pan.wroc.pl Włodzimierz Rączkowski wlodekra@amu.edu.pl <p>In this paper, the authors focused on discussing problems related to the notion of “emptiness”, the category often functioning in archaeological narratives. Its aim is to try to answer the question: why the application of various methods can lead to results that only partly meet the expectations of researchers? This text treats the “emptiness” only as a metaphor, and in no way refers to the actual, past situation. The experience gained during the aerial reconnaissance conducted in the north-eastern part of Lower Silesia was the starting point. The analysis of its results shows how complex conditions affect the effectiveness of an applied method. The text discusses various circumstances affecting the obtained results. At the same time, it was shown that the presence of the “settlement emptiness” in a given area is not a confirmation of the lack of settlement in the past (in prehistory or early Middle Ages), but to a significant extent – it is the effect of information resource resulting from the used methods.</p> 2018-12-14T17:49:27+01:00 ##submission.copyrightStatement## http://iaepan.vot.pl/czasopisma/index.php/przegladarcheologiczny/article/view/270 Świat kolorów garncarzy z rejonu Domasławia sprzed około 2800 lat, Bogusław Gediga, Dagmara Łaciak, Barbara Łydżba-Kopczyńska, Małgorzata Markiewicz, Wrocław 2017 2019-02-20T19:15:21+01:00 Joanna Urban jurban@tlen.pl <p>Recenzja</p> 2018-12-14T18:31:13+01:00 ##submission.copyrightStatement## http://iaepan.vot.pl/czasopisma/index.php/przegladarcheologiczny/article/view/271 Slované – stopy předků. O Moravě v 6.-10. Století, Luděk Galuška, Moravské zemské muzeum, Brno 2017 2018-12-14T18:46:57+01:00 Justyna Kolenda jko@arch.pan.wroc.pl <p>Recenzja</p> 2018-12-14T18:45:57+01:00 ##submission.copyrightStatement## http://iaepan.vot.pl/czasopisma/index.php/przegladarcheologiczny/article/view/272 Profesor dr hab. Włodzimierz Wojciechowski (18 września 1932 – 6 marca 2018) 2018-12-14T18:46:57+01:00 Mirosław Furmanek miroslaw.furmanek@uwr.edu.pl 2018-12-14T18:45:02+01:00 ##submission.copyrightStatement##